THÁNH  ANRÊ DŨNG  LẠC

LINH MỤC THI SĨ TỬ ĐẠO

ổi tiếng từ xưa một Bắc Ninh,
Núi sông tô vẽ đẹp sinh tình.
Mênh mông biển lúa xanh mầu biếc,
Nhân kiệt nhiều trong chốn địa linh.

Trên trời có đám mây vàng,
Ai về tỉnh Bắc hỏi han đôi lời :
Rằng ai đáp tiếng kêu mời,
Mới mười hai tuổi quyết rời chân đi ?

Trần An Dũng đáp tiếng kêu mời
Năm mười hai tuổi quyết rời chân đi.

                   ***
Con cò bay lả bay la,
Bay qua Hà Nội bay về Bắc Ninh
Trần An Dũng biệt gia đình,
Để lên Hà Nội nhiệt tình hăng say
Chăm lo học đạo đêm ngày,
Năm mười hai tuổi vô ngay đạo lành.

                    *** 
Trần An Dũng một giáo dân thánh thiện,
Mộng tu sĩ sống cuộc đời dâng hiến.

                     ***  
                         Tỉnh Bắc sinh ra một thiếu niên,
                         Khôi ngô, sáng trí, lại ngoan hiền.
                         Năm mười hai tuổi xin tòng giáo,
                         Tận hiến cuộc đời : một chúa chiên.

                                        ***
   Về Kẻ Vĩnh (Vĩnh Trị) chàng xin vào chủng viện,
    Một sinh viên, học thật giỏi, thông minh,
    Làm tông đồ chức thầy giảng nhiệt tình.

                 ***
    Con cò bay lả bay la,
    Bay từ Vĩnh Trị bay về Bắc Ninh.
    Có chàng trai trẻ thông minh,
    Tác phong nho nhã, giầu tình yêu quê.
    Bề trên cho phép đi về,
    Thăm nhà chữ hiếu chẳng hề đơn sai,
    Đường quê vui vẻ chàng trai …

                  ***
    “ Hỡi anh đi đường cái quan,
     Dừng chân đứng lại em than đôi lời!
     Đi đâu vội thế anh ơi!
     Công việc đã có chị tôi ở nhà “  (1)
     
     Một thôn nữ vội lên đường chặn lại!
     Xin nho sinh đối đáp một đôi câu,
     Chàng ngạc nhiên vầng trán chợt hơi cau!
     Nhưng nhanh trí! Chàng mỉm cười đối đáp :
-    Mấy cô cấy lúa kia ơi!
      Mặt trời đã khuất ngang đồi phía tây.
      Còn sông , còn núi có ngày,
      Mẹ già đợi thuốc mấy ngày hôm nay.
      Tôi về kẻo bác mẹ rầy,
      Các cô còn mạ hết ngày chưa xong.
      Có lòng xin tạ ơn lòng.

-     Hỡi người quân tử kia ơi!
         Làm sao ăn nói những lời có duyên.
         Thưa rằng: cha mẹ có quyền,
         Có đâu xa lạ cũng miền Bắc Ninh.
          Rằng  đây tình lại gặp tình,
         Trâu ta ăn cỏ đồng mình mới hay!

           Chàng rảo bước và không hề quay lại,
           Tiếng cười theo vang vọng buổi chiều tà,
           Chàng thật vui mau dồn bước tới nhà…

                               ***
           Rất thông minh một tu sĩ tài ba,
           Mười lăm tháng ba năm một tám hai ba ( 15-3-1823)
           Ngày trọng đại chàng trở thành linh mục!
           Đời dâng hiến Chúa là nguồn hạnh phúc.
           Yêu giáo dân sống thánh thiện nội tâm,
           Việc tông đồ Ngài hoạt động âm thầm.
           Rất sốt sáng Ngài luôn là gương mẫu,
          Yêu cầu nguyện, chay thứ tư, thứ sáu,
           Mặc đơn sơ, giáo dân  rất quí‎ yêu.
           Một chủ chiên chăm sóc sớm trưa chiều,
          Thương nghèo khó, giầu từ tâm bác ái.

                                ***
      Giông tố trên quê hương,
      Lệnh cấm đạo mười phương,
      Cha kiên trì giảng đạo,
      Can đảm thật phi thường.

      Bị bắt lần thứ nhất
      Giáo dân quá mến thương
      Góp nhau nộp tiền chuộc
      Ngài tiếp tục lên đường

      Cho dễ bề ẩn trốn
      Ngài chấp nhận đổi tên
      Lấy tên Lạc cho gọn
      Một lần đi Kẻ Sen.

      Sau bốn năm mục vụ
      Bị bắt lần thứ hai
      Lại đem tiền chuộc cụ (2)
      Ngài trốn ẩn dặm ngoài.

      Trên đường về bị bắt
      Giáo dân xin chuộc cha
      Ngài nói lời thành thật :
    “Cám ơn các ông bà,

      Bị bắt lần thứ ba
      Đó đúng là ‎‎ý Chúa
      Đừng  mất tiền xin tha
     Ý tôi đã chọn lựa “

      Quan huyện cũng yêu tình
      Vỗ về lời nói ngọt
      Nhưng cha quyết hy sinh
      Kiên trinh tình cho trót.

        Quan huyện làm tờ khai
        Bắt cha ngoài ruộng lúa
        Khỏi bắt tội thêm ai
        Cho đạo trưởng chấp chứa.

        Ngài nói với người nhà
        Lên quan mang quà biếu
        Cha nhiệt tình lo liệu
        Người chứa cha được tha.

        Trong tù ngày tháng dài
        Ngài viết thư cảm tạ
        Đức cha, các thừa sai
        Nguyện niềm tin còn mãi.

        Viết thư cho Đức Cha
        Ngài một lòng cam kết
        Vững mạnh như Thái San
        Trung kiên cho đến chết.

         Qua gian khổ ngục tù
         Giữa hôi hám âm u
         Một tâm hồn vui vẻ
         Bác ái và ôn nhu.

         Tất cả các bạn tù
         Đều yêu mến cụ Lạc
         Ngài sống chốn mịt mù
         Sáng niềm tin hoan lạc.

         Có những đêm trăng mờ
         Ngài ngẫu hứng ngâm thơ
         Giúp bạn tù vui vẻ
         Kiên trì trong đợi chờ.

           Giữa ngục thất tối tăm
           Nhớ tới bạn tri âm
           Thảo bài thơ đường luật
           Hẹn gặp chốn thanh nhàn (3)

           Quan một niềm kính phục
           Người hay chữ tử tù
           Cao thượng dù khổ nhục
           Một thi sĩ chân tu

           Rất lạ vui tươi một tử tù
           Khôi ngô, tuấn tú, thích đi tu
           Ngâm thơ sảng khoái nơi tù thất
           Bác ái yêu thương khắp bạn tù.

                           ***
      Qua ba lần tra khảo
      Cha Lạc vẫn một lòng
      Quan biết chí sắt son
      Của Dũng Lạc cụ đạo(4)

      Quan theo lệnh kết án
      Xử chém nơi pháp trường
      Giáo dân và các bạn
      Lệ tràn trên mi thương.

                  ***
Con cò bay thấp bay cao
Từ Ô Cầu Giấy bay về Bắc Ninh
Chân run nhỏ lệ báo tin
Pháp trường Cầu Giấy hành hình cha yêu
Giáo dân bỏ cả cơm chiều
“Gió đưa khăn gói” đến điều chạy đi
Lệ dâng lời khấn thầm thì,
Cho con tới kịp đến khi hành hình.
 
Lệ sông khôn cạn biển tình,
Hồng Hà khóc tủi một mình trong đêm
Ngọn cờ vật vã bên thềm
Núi Nùng than thở, tiếng rên lá bàng.

                    ***
Người tu sĩ ra pháp trường lãnh án,
Mặt hồn nhiên vui vẻ đáp lời thăm.
Mắt sáng ngời thật hơn cả trăng rằm
Miệng lẩm bẩm hình như thơ đường luật
Về cõi THIỆN, ĐẸP tuyệt vời , SỰ THẬT.
Vàng tứ thơ tuyệt cú tiến dâng CHA
Lễ hiến dâng, máu đỏ nở thành hoa
Đời tử đạo ngọc ngà thơ tuyệt mỹ.

                 ***
Ai có về ngang qua Bắc Ninh,
Nhà thơ linh mục đã hy sinh
Máu đào làm mực Niềm Tin chữ
Nghiên xác mài son viết chí tình

Lê Ngọc Hồ
11-9- 1991