GIÁNG SINH VÀ HOÀ BÌNH

Lm Nguyễn Hồng Giáo, dòng Phanxicô

Vinh danh Thiên Chúa trên trời
Bình an dưới thế cho loài người Chúa thương!

Người ta thường lấy những lời này làm khẩu hiệu cho lễ giáng sinh, và chắc chắn đó là sứ điệp cốt yếu của ngày đại lễ này.

Nhưng ngày nay trước tình hình thế giới còn đầy dẫy hận thù, chia rẽ, bạo lực và máu lửa, thì những lời tung hô kia của các thiên thần trên hang đá Bê-lem xưa lại vang lên bên tai chúng ta như một lời chất vấn hay thách thức: Chúa Cứu Thế ra đời để mang lại cho nhân loại hoà bình và tình thương, nhưng đã 20 thế kỷ qua, trật tự thế giới có gì thay đổi không? Người Kitô hữu đón nhận sứ điệp hoà bình của Chúa giáng sinh có sống sứ điệp ấy không, đến mức nào? Nó có liên quan gì tới tới nền hoà bình mà loài người hằng khao khát và cố gắng xây dựng không?

Hoà bình: một khát vọng sâu xa

Hoà bình, bình an là khát vọng sâu xa của con người bởi vì con người luôn khao khát sống và sống hạnh phúc sung mãn. Mà thiếu hoà bình, thiếu bình an thì làm sao có hạnh phúc? Người Việt Nam ta, cũng như nhiều dân tộc khác, thường thăm hỏi nhau với câu: "Anh (chị, ông, bà, gia đình ...) có được bình an không? Và một trong những điều chúng ta cầu chúc cho nhau nhiều hơn cả cũng là bình an, nhất là trong dịp tết nguyên đán. Hai chữ bình an mang một nội dung cụ thể rất phong phú: bình an là không bị đau ốm,không bị tai nạn, không gặp những khó khăn rắc rối trong các mối quan hệ nơi gia đình, ngoài xã hội hay trong công việc làm ăn,v.v.: tích cực hơn, bình an là khoẻ mạnh, vui vẻ, tinh thần thư thái thảnh thơi, sống hoà hợp với mọi người, gặp những điều tốt lành, may mắn… Người Việt Nam thường gắn chữ AN vào một số chữ khác, làm thành những lời chúc hay những cách diễn tả một ước muốn đẹp đẽ, như: an cư, an chức, an dưỡng, an hưởng, an tâm, an toạ, an giấc... Đặc biệt, chúng ta quen gắn bình an với hạnh phúc trong các lời chúc đầu năm mới.

Hằng năm, Giáo Hội công giáo chọn ngày 1 tháng 1 dương lịch làm "ngày thế giới hoà bình" để cầu nguyện cho hoà bình và giáo dục ý thức hoà bình. Trong sứ điệp hoà bình năm 1974, Đức Thánh Cha Phao-lô VI đã viết : "Hoà bình là lý tưởng của loài người. Hoà bình là cần thiết. Hoà bình là một bổn phận. Đó là một sự khẩn thiết phát sinh từ nội tại đời sống chung."

Hoà bình của Đức Kitô

Nhưng nguyện vọng con người được sống hoà bình, trong một trật tự hoà hợp với nhau và với vạn vật cũng hoàn toàn hợp với ý muốn và chương trình cứu độ của Thiên Chúa. Giáo lý công giáo dạy rằng Thiên Chúa muốn cho loài người sống thành một gia đình, biết nhìn nhận Người là Cha chung và sống hiệp nhất yêu thương nhau như anh em. Nhưng tội lỗi của con người chống lại Thiên Chúa đã gây nên tình trạng xáo trộn, đổ vỡ, chia rẽ trong gia đình nhân loại: bắt đầu là giữa hai tổ tông A-dong và E-và, tiếp đến là giữa hai anh em Ca-in và A-ben (cuộc huynh đệ tương tàn đầu tiên theo Kinh Thánh), rồi giữa loài người trong vụ xây tháp Ba-ben... Và những gì Thiên Chúa làm sau đó để cứu độ con người, là một loạt những sáng kiến và hành động nhằm tái lập lại trật tự hoà hợp nguyên thủy. Mà hành động quyết định và kỳ diệu nhất là việc Ngôi Hai Thiên Chúa nhập thể làm người, nối lại nhịp cầu giữa Thiên Chúa và loài người và làm cho con người lại được trở nên con cái Thiên Chúa và anh em với nhau thực sự. Vì thế, thánh Phao-lô đã có thể viết: "Đức Ki-tô là bình an của chúng ta" (Ep 2,14), là "Đức Chúa của bình an" (2 Tx 3,16): Tin mừng của Người là "Tin mừng bình an" (Ep 6,15) và Nước Thiên Chúa mà Người rao giảng là "sự công chính, bình an và hoan lạc trong Thánh Thần" (Rm 14,17).

"Nhờ máu Người đổ ra trên thập giá"...

Hoà bình Đức Ki-tô đem tới không phải là chuyện dễ dàng mà một kẻ mơ mộng, một người lười biếng hay nhu nhược cũng có thể làm được. Trái lại, nó đòi hỏi người ta phải mạnh mẽ, can đảm chiến đấu không ngừng để tiêu diệt tính ích kỷ, lòng tham lam, óc thống trị và sự hận thù. Muốn có thứ hoà bình đó, phải hy sinh quên mình và nếu cần, phải đổ máu ra vì hạnh phúc của anh em. Chính Đức Ki-tô đã dạy và đã sống như thế: "Con Người đến không phải để được người ta phục vụ nhưng là để phục vụ và hiến dâng mạng sống làm giá chuộc muôn người" (Mt 20,28). Và: "Người đã liên kết đôi bên, dân Do-thái và dân ngoại, thành một; Người đã hy sinh thân mình để phá đổ bức tường ngăn cách là sự thù ghét" (Ep 6,14).

Chúa đến trần gian không thay đổi số phận bề ngoài của con người, Người không mang lại những giải đáp cụ thể cho các vấn đề của chúng ta--vấn đề hoà bình cũng như các vấn đề khác. Tìm các giải đáp là bổn phận của chúng ta. Nhưng điều Người đem tới trần gian là một tinh thần, một sức mạnh tinh thần, một nguyên lý hành động lớn lao có sức cải tạo vô song: đó là tình yêu, tình liên đới, tinh thần phục vụ và niềm cảm thông sâu xa với mọi người, mọi vật.

Chúa không muốn cứu con người từ xa xa (như người ta chìa cái sào ra cho một người sắp chết đuối), nhưng Người đã từ bỏ hạnh phúc trời cao, dấn mình vào lịch sử con người, làm người anh em của mọi người, không trừ ai. Chính những kẻ bé mọn, nghèo khó, đau khổ, những người bị khinh dể, bị loại trừ, những người tội lỗi là những người đầu tiên nhận ra Người là vị Cứu Tinh của họ.

Người Ki-tô hữu và hoà bình

Là người đã được cứu độ, Ki-tô hữu trở thành "người con của hoà bình", nên họ có nhiệm vụ phải xây dựng hoà bình hơn ai hết. Hoà bình mà Chúa Cứu Thế mang tới trước hết là sự bình an sâu thẳm của một cõi lòng đã được "bình định", được "giải hoà" với Thiên Chúa và với anh em. Như thánh Phan-xi-cô nói, không thể gieo rắc bình an, xây dựng hoà bình nếu bản thân mình không có bình an trong lòng. Song nói cho triệt để thì chúng ta chưa bao giờ là Ki-tô hữu (trọn vẹn) cả, nhưng không ngừng phải trở thành Ki-tô hữu. Bởi thế chúng ta chưa góp phần tích cực mà đáng lẽ mình phải góp cho hoà bình trong xã hội và trên thế giới. Nếu Chúa Cứu Thế ra đời đã hai ngàn năm mà trật tự thế giới chưa thay đổi bao nhiêu, đó một phần là do tại những người tin Chúa không nỗ lực đưa tinh thần Phúc Âm vào trong cuộc sống cá nhân, gia đình và xã hội. Hoà bình đích thực của thế giới chắc chắn không thể xây dựng ngoài tinh thần của Đức Ki-tô: trên sự thật, công lý và tình thương.

Hoà bình đích thực trọn ven không bao giờ có được trên thế gian này, nhưng như Đức Phao-lô VI đã viết, hoà bình vẫn là một lý tưởng mà loài người phải cố gắng vươn tới, đồng thời là một ân huệ Chúa ban. Cử hành lễ Chúa Giáng Sinh, chúng ta, những người Ki-tô hữu, không những phải cầu xin ơn hoà bình mà còn phải có ý thức xây đắp hoà bình: "Phúc thay ai xây dựng hoà bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa" (Mt 5,9). Chúng ta hãy bắt đầu một cách khiêm tốn bằng những việc nhỏ, ngay từ các môi trường sống thông thường của mình: gia đình, khu phố, xóm làng, trường học, chợ búa, nơi ta làm việc: mỗi ngày hãy cố gắng gieo rắc chung quanh mình một chút bình an hoà thuận, một chút tin tưởng, hy vọng, tha thứ, hiệp nhất và một niềm vui nho nhỏ; mỗi ngày, hãy dấn mình vào cuộc sống với tinh thần Tám Mối Phúc mà thánh Phan-xi-cô đã hoạ lại thật tuyệt vời trong Kinh Hoà bình:

Lạy Chúa, xin biến đổi con thành lợi khí xây dựng bình an của Chúa...

(Giáng Sinh 2007).