Vài Suy Nghĩ Về Trường Hợp Ðức Cha J.B. Bùi Tuần

Lm Dao Kim

Ð

ức Cha J.B. Bùi Tuần là cha linh hướng của chúng tôi từ khi chúng tôi còn nhỏ, lúc mới bắt đầu học lớp đệ thất (lớp 6) ở tiểu chủng viện Thánh Phụng, Châu Ðốc. Ngài vừa làm linh hướng vừa dạy tu đức. Sau này lên tiểu chủng viện Thánh Têrêxa Long Xuyên, ngài làm giám đốc và dạy triết học. Khi giáo phận Long Xuyên được phép thành lập Ðại Chủng Viện Thánh Tôma, ngài vẫn tiếp tục dạy triết học cho các thầy và làm linh hướng.

Thượng tuần tháng 4, 1975, ngài được toà thánh bổ nhiệm làm Giám Mục Phó giáo phận Long Xuyên. Giữa những ngày rối loạn của đất nước tháng 4 năm ấy, ngài nhận được sắc phong chính thức của Toà Thánh Rôma. Mọi sự đã chuẩn bị cho lễ tấn phong là ngày 1 tháng 5 theo chương trình dự định. Nhưng giữa những dao động bất ngờ, đầy lo âu và hoang mang của hoàn cảnh đất nước, Ðức Cha Micae Nguyễn Khắc Ngữ đã quyết định tấn phong Giám Mục cho ngài vào buổi chiều ngày 30 tháng 4, 1975. Buổi lễ phong chức đơn sơ trong im lặng tại nhà nguyện Ðại Chủng Viện Thánh Tôma, chỉ có vài người thân tín tham dự. Cuộc đời giám mục với thánh giá rất nặng nề trên vai theo ngài từ đó.

Là một người trí thức minh mẫn, đạo đức sâu xa, được uy tín trong giáo phận từ lâu, nên giữa lúc phong ba đầy kinh hoàng từ phút khởi đầu của chức vụ mới, ngài đã được toàn thể mọi tầng lớp trong giáo phận tin tưởng, yêu mến và cùng ngài gánh vác trọng trách nặng nề Chúa trao ban cho ngài trong thời điểm cam go này.

Nhờ sự thánh thiện cao vời, lòng yêu thương đoàn chiên, ngài đã được Chúa Thánh Linh soi sáng dẫn dắt để tìm ra một chiều hướng mục vụ rõ rệt: tất cả vì tâm linh con người. Vì thế, dẫu có bị thiệt thòi, có bị hiểu lầm cách nào đi nữa, sự trung thành với đường lối phúc âm và lối đi mãi mãi là "Giới Răn Mới", ngài đã thu hoạch được những kết quả mục vụ rất đáng kể, mà không ai có thể nghĩ là do sức của con người trong lúc khó khăn nhất. Giáo hội ở mọi nơi đang bị thử thách lớn lao, ngài đã phong chức cho hơn một trăm tân linh mục, mở rất nhiều thí điểm truyền giáo, và đi khắp nơi trong giáo phận để thăm nom đoàn chiên, nhìn rõ tình hình, ban bí tích và dạy dỗ. Những cuộc tĩnh tâm hàng tháng cho các linh mục, tu sĩ, chủng sinh tại các giáo hạt không bao giờ bị đình trệ, mặc dù với phương tiện di chuyển nghèo nàn, bằng xe lôi, xe kéo, thuyền đò, tác ráng, trên những con lạch đìu hiu với tràm, với lau sậy, hay trên những con đường gồ ghề sỏi đá hoang tàn, bước chân của ngài không hề mệt mỏi. Ngài hoà đồng với dân chúng, không đòi hỏi cung phụng, săn đón, biểu ngữ dàn chào. Ngài ăn uống đơn sơ, bóc lá của chiếc bánh téc, bánh ít, bánh chưng, bánh gai và ăn trong khi di chuyển vội vã cho kịp thời giờ. Ðó cũng là một chuyện lạ, vì ngài đã từng đau dạ dầy rất nặng, phải cắt bớt dạ dầy để khỏi bị cơn đau hành hạ.

Sự hăng hái trong việc chăm sóc đoàn chiên, những ưu tiên cho công việc mục vụ, những giao tiếp bắt buộc phải có trong vấn đề xã hội và đời thường đã làm cho thời giờ của ngài trở nên quý giá, hiếm hoi, nhưng ngài vẫn giữ mãi những gì đã dạy học trò: dành giờ riêng tư thân mật để tâm sự với Chúa Giêsu Thánh Thể. Ngài đã suy tư, vấn kế, cầu nguyện, tâm tình với Người Bạn và Người Thầy Chí Thánh của ngài, nên sức khoẻ tinh thần của ngài không sa sút, bài giảng của ngài không bị ảnh hưởng bởi thời giờ, vẫn là những lời vàng ngọc quý báu để hướng dẫn đoàn chiên, cho các linh mục, tu sĩ và giáo dân. Ðó là chưa kể đến những cuộc tĩnh tâm hàng năm kéo dài cả tuần lễ cho Hội Ðồng Giám Mục, các linh mục của nhiều giáo phận và các Dòng Tu khác nhau. Xen vào đó là những chuyến đi Rôma để tiếp xúc, hội họp và học hỏi.

Một đời sống như thế, một con ngưòi như thế, đã từ lâu và mãi mãi vẫn là tấm gương sáng, là mẫu đời sống lý tưởng của "Người Môn Ðệ Chúa Kitoâ" cho chúng tôi. Do đó, một số anh em đã hợp tác với nhau để in tập sách "Làm Chứng Cho Ðức Kitô Ðến Tận Cùng Trái Ðất" như một kỷ niệm thân thương đánh dấu 25 năm cuộc đời Giám Mục của một bậc Thầy, của một người Cha, của một người đồng hành mà chúng tôi luôn luôn kính yêu và khâm phục.

Ngay từ năm 1975, chúng tôi đã tự gom góp những bài giảng của ngài để in thành hai tập: "Giới Luật Yêu Thương" và "Nói Với Chính Mình". Trong tình thế khó khăn, hai cuốn sách chỉ được in ronéo và chuyền tay trong giáo phận Long Xuyên. Nhưng chỉ vài tháng sau đó, hai cuốn sách đã được in lại tại rất nhiều nơi ngay trong nước, được phổ biến rộng rãi từ nam chí bắc. Sau đó, lại được in đi in lại do nhiều nhóm, nhiều nhà in ở hải ngoại. Ðó là điều chính ngài đã không tin ngay từ phút đầu, vì chính ngài đã rất ngần ngại cho chúng tôi phổ biến. Rồi sau đó, những bài viết, bài giảng của ngài vẫn tiếp tục không ngừng trong công việc giáo huấn. Sách của ngài đã được in ấn từ trong nước ra đến hải ngoại. Những cuốn sách của ngài luôn luôn là những chia sẻ, là những hướng dẫn cần thiết cho đời sống tâm linh trong hoàn cảnh hiện tại. Tư tưởng của ngài luôn là gắn bó với Ðức Kitô, sống theo đường lối Phúc Âm, trung thành với Giáo Hội, cải thiện nội tâm, ý thức truyền giáo cho chính mình và tha nhân... Những tư tưởng đó được nói với một tiếng nói khẩn thiết, van nài đầy yêu thương chia sẻ, bằng một tấm lòng rực rỡ thiết tha và khao khát "để Chúa được yêu mến" như Têrêxa Hài Ðồng, và bằng chính trái tim tràn đầy kinh nghiệm và thân thiết với Chúa Giêsu Thánh Thể. Trong số những cuốn đã được in lại tại hải ngoại, có nhiều cuốn rất phổ biến như "Nói Với Chính Mình", "Giới Luật Yêu Thương", "Abba, Lạy Cha", "Ơn Trở Veà", "Nói Với Giáo Dân" (nhiều tập), "Suy Nghĩ Về Chức Vụ Linh Mục", "Tâm Tình Dấu Chỉ", "Người Môn Ðệ Chúa Kitô"...

Tuy nhiên, cũng đã có những xuyên tạc tư tưởng và đường lối của ngài trong thời kỳ phong thánh Các Thánh Tử Ðạo Việt Nam. Do những biạ đặt, lợi dụng sự thông tin liên lạc khó khăn, thích những bất ngờ vô căn cứ, một số tờ báo đã đăng những tin không đúng, những bình luận dựa trên tin tức không chính xác ấy, và báo này đăng lại bài của báo kia với hình thức vô tội vạ với hàng chữ "theo nguồn tin đáng tin cậy từ Rôma". Thế là một cách vô hình chung, đã gây ra những hiểu lầm đáng tiếc, đụng chạm vào những cảm xúc, đường lối, lập trường chính trị của một số người. Sau này chúng tôi được biết là do một cựu linh mục vì lý do riêng tư đã bịa những tin nhằm ám hại ngài.

Ðể cải chính lại những hiểu lầm đó, thay vì những bài viết bênh vực hay tranh cãi, tờ báo Người Tín Hữu có mặt trong năm năm qua, số nào cũng đăng bài của Ðức Cha Bùi Tuần, với hy vọng là nếu độc giả đọc những bài viết của ngài, thì sẽ hiểu ra vai trò lãnh đạo và đường lối mục vụ của ngài trong một hoàn cảnh vô cùng khó khăn và phức tạp. Thế nhưng cũng vẫn có người viết thư chửi bới, trách móc, tẩy chay, vì "báo Người Tín Hữu đăng bài của cái tên gọi là giám mục Bùi Tuần", "Giám mục Bùi Tuần không được Toà Thánh lựa chọn chính thức, mà chỉ là giám mục được chọn sau 30 tháng 4 một cách vội vàng, không xứng đáng"... Và một tờ thông tin nhỏ khác từ Oregon số tháng 9, 1999 cho ngài là "vị giám mục ỡm ờ" vì tờ thông tin đó đã dựa vào một nguồn tin thiếu kiểm chứng của một tờ báo khác bên Pháp (không trích dẫn và cũng không cho biết tên tờ báo nào) để kết án rằng ngài đã ngăn cản không cho các linh mục giáo phận của ngài đi tham dự Ðại Hội Ðức Mẹ La Vang!

Con người của ngài đặc biệt là khiêm nhường. Im lặng là giải pháp cho nhiều hoàn cảnh của ngài. Chúng tôi biết ngài không tranh cãi, không biện minh, vì ngài làm đúng theo lương tâm được hướng dẫn bởi Thánh Thần. Ngài cũng không muốn cho các học trò của ngài lên tiếng giùm Ngài. Nhưng sau 25 năm, chúng tôi tự nghĩ rằng danh dự của ngài phải được tôn trọng. Lối đi của ngài trong đường hướng mục vụ phải được nhiều người thông rõ. Cách biết về một con người và đường lối của họ là nên nghe, nên đọc những tác phẩm của họ, và nhất là nhìn thấy thành quả của họ. Ðời sống của ngài đã chứng minh. Thành quả của ngài đã hiển nhiên. Tác phẩm của ngài đã công khai. Ðể tránh khỏi mọi hiểu lầm đáng tiếc, hoặc không bị ảnh hưởng bởi những thiên kiến thiếu công bình, chúng ta nên đọc ngài, nên theo dõi công việc của ngài, và nhất là nên kiểm chứng những gì đang xảy ra nơi giáo phận của ngài. Ðiều tốt đẹp và hãnh diện nhất của ngài gần đây, là đã đóng góp rất nhiều công lao trong việc hiến dâng hai linh mục con cái của ngài trở thành hai vị giám mục cho Giáo Hội Việt Nam.

Bản chụp hai lá thư của chính ngài mà chúng tôi đính kèm sau đây không chắc đã là điều tốt cho những người liên hệ. Chúng tôi thành thật xin lỗi. Nhưng chúng tôi nghĩ là cần thiết để công bố trong giai đoạn này, hầu làm giảm bớt những nghi kỵ, những hiểu lầm, những xuyên tạc công kích không cần thiết trong hơn một thập niên qua. Nếu chúng ta là những người con của công bình bác ái, và tự nhận là người đã lãnh nhận đầy đủ những hoa trái của Thánh Thần, chúng ta phải xem lại sự việc một cách khách quan hơn, ngay thẳng hơn, lành mạnh hơn, công bình hơn.

Lm. Dao-Kim
Viết thay cho anh em LOGOS
và Người Tín Hữu