SỰ CHUNG THỦY - YẾU TỐ BỀN VỮNG TRONG TÌNH CẢM GIA ÐÌNH
| M |
ột tư tưởng dân gian Việt Nam có viết:
"Vợ chồng là nghĩa tào khang,
Chồng hòa vợ thuận nhà thường yên vui.
Sinh con mới ra thân người,
Làm ăn thịnh vượng đời đời ấm no".
Hôn nhân gia đình, một ơn gọi cao trọng trong các ơn gọi của con người. Cao trọng vì nó họa lại rõ nét nhất hình ảnh Thiên Chúa Ba Ngôi (vợ, chồng, con cái yêu thương nhau); cao trọng vì con người tiếp tục tham gia vào công trình sáng tạo của Ðấng Tạo Hóa (sinh con đẻ cái). Ngoài ra, hạnh phúc căn bản thật sự chỉ có trong một mái ấm gia đình yêu thương, từ đó phát sinh ra hạnh phúc khác (Tv 127). Vì vậy, những bậc làm cha mẹ cần thấy được tầm quan trọng của ơn gọi này, bởi khi đã chọn lựa và quyết định thì cần phải sống trọn vẹn những gì mình đã cam kết. Trọn vẹn ở đây không có nghĩa là nên hoàn hảo 100%, hay là vẹn toàn tuyệt mỹ (chỉ có nơi Thiên Chúa), nhưng là sống hết mình, hết cả tấm lòng dù còn giới hạn, khiếm khuyết, lỗi lầm. "Không có tình yêu nào cao quý cho bằng tình yêu hy sinh thí mạng mình cho người mình yêu". Mà thể hiện tình yêu cao quý này chính là sự chung thủy.
Ðặc tính trước tiên của sự chung thủy bắt nguồn từ chữ tín, nghĩa.
Nghĩa là một trong năm đức: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín. Ngược với chữ lợi, chữ nghĩa chỉ đức tính tốt, làm theo điều phải. Chữ nghĩa hàm chứa tính cách bất vụ lợi như "nghĩa cử", tính cách trung thành và hy sinh như "nghĩa bộc", "nghĩa tử", "nghĩa hữu", tính cách khí khái, hăng hái, dấn thân như "nghĩa khí". Trong mạch văn "vợ chồng là nghĩa tào khang", mà vợ chồng là một định chế, chữ nghĩa, là đức tính căn bản của vợ chồng, đã được dùng để định nghĩa cho hôn nhân. Nó là một tương quan trong năm tương quan: Trung, Hiếu, Nghĩa, Lễ, Tín. Nó là một định chế trong năm định chế: Quân Thần, Phụ Tử, Phu Phụ, Huynh Ðệ, Bằng Hữu. Chữ nghĩa ở đây bao hàm ý nghĩa của một định chế tốt, phải đạo, được xã hội công nhận 1.
Còn chữ "tín". Chúng ta đã nghe câu: "Một lần thất tín, vạn lần thất tin" (một lần thất hứa thì vạn lần mất lòng tin). Quả thật, giữ gìn lời hứa đối với bất kỳ ai chính là giữ gìn danh giá, danh dự cũng như uy tín của mình trong cuộc sống. "Nói lời thì phải giữ lời, đừng như con bướm đậu rồi lại bay". Giữ gìn chữ tín chính là tôn trọng người khác. Người không thất hứa là con người có ý thức và trưởng thành. Sở dĩ gọi đứa trẻ là thơ ngây là do nó không ý thức được lời nói, có sao nói vậy, đau kêu đau, đói kêu đói, sợ đau thì hứa, sau đó nó quên. Chẳng qua nó chỉ là một đứa trẻ! Một đứa trẻ chưa trưởng thành trong ý thức. Còn chúng ta... lại sống như trẻ thơ sao? Thánh Phaolô đã nói: "Thưa anh em, về mặt phán đoán thì đừng như trẻ con, về đàng dữ, sống như trẻ con thì được, nhưng về mặt phán đoán thì phải là người trưởng thành" (1Cr. 14,20).
Kế tiếp là có một tấm lòng sắt son không thay đổi.
Một khi đã lựa chọn, quyết định, thì quyết tâm giữ gìn, không để cho dao động trước những cám dỗ:
"Lòng ta, ta đã chắc rồi,
Nào ai giục đứng, giục ngồi mà nao!"
Dù cho đó là vàng bạc, châu báu, uy lực, bạo tàn.
"Ai ơi! giữ chí cho bền,
Dù ai xoay hướng, đổi nền mặc ai!".
Vợ chồng mà sống trọn nghĩa vẹn tình mới gọi là Tào khang 2. Và đây cũng là luật vĩnh cửu mà Thiên Chúa đã đặt ra cho những ai bước vào đời sống hôn nhân. "Ðiều gì Thiên Chúa liên kết, loài người không được phân ly".
Dân Do Thái ngày xưa vì chạy theo ngẫu tượng: vàng bạc, của ăn mà đã không cam kết giữ lời hứa với Thiên Chúa. Nhưng Thiên Chúa vẫn không bỏ rơi dân Người (Xh 2,1-15;3,1-20), Người một mực phù hộ họ (Ðnl 4,1-13; Tl 2,11-19), vẫn thực thi lời hứa dù họ đầy tội lỗi và tỏ ra phản bội, bất trung (1V 8,4-13). Cũng dễ hiểu, bởi Người là Ðấng Trung Tín.
Ngoài ra, tình yêu đòi sự trung thành cả trong những lúc thất bại, gian nan thử thách.
Lời cam kết mà đôi vợ chồng công khai tuyên bố trong ngày hôn lễ cũng đủ nói lên tính kiên trung mà hai người cần thể hiện trong suốt cuộc đời "...Giữ lòng chung thuỷ với anh / em khi thịnh vượng cũng những lúc gian nan, khi mạnh khoẻ cũng như lúc ốm đau và tôn trọng anh / em mọi ngày suốt đời tôi".
Hiện diện với người yêu trong lúc vui sướng, lúc thành đạt, lúc cơm no áo ấm là điều bình thường. Nhưng tình nghĩa vợ chồng được tỏa sáng hay không chính là trung thành trong những lúc gian nan, lận đận, lúc đau khổ, và thử thách. Tìm cách trốn tránh, rút lui trong những lúc "dầu sôi lửa bỏng" là biểu hiện của sự yếu nhược, thiếu can đảm. Và hành động như vậy là chúng ta đã tách thập giá ra khỏi vinh quang, tách đau khổ ra khỏi hạnh phúc trong tiến trình theo Ðức Kitô.
Mọi người đang chăm chú nhìn vào cái giỏ đặt trên đường, bên trong là một người phụ nữ dị dạng: tứ chi gấp khúc, xương sống cong ngập, toàn thân chỉ còn da bọc xương. Bà ta đã 61 tuổi, bị bất động lúc 27 tuổi, giờ chỉ còn hai con mắt và miệng là cử động được. Người đó là Ðường Kim Tú, vợ của ông Triệu Hiền Thành, sống ở tỉnh lẻ Trung Quốc. Phát hiện bệnh vào năm 1963, thì ba năm sau bà bị biến dạng (hiện nay nặng 24kg rưỡi, cao khoảng 0,7m so với trước kia 54kg, cao 1m69), do không đủ tiền trang trải bệnh tật. Từ đó bà sống trong cái giỏ mây của chồng. Ăn uống, tiêu tiểu, tắm rửa... đều do chồng chăm sóc. Trước đó hai vợ chồng cũng có một đứa con gái, nhưng khi lên 23 tuổi thì bị viêm màng não rồi qua đời. Và họ quyết định rời quê nhà đi tìm cuộc sống mới cho đến nay. Theo Ông Hiền Thành gánh vợ không phải như gánh một của nợ mà như một bảo vật. Chúng ta cảm xúc ra sao khi nghe ông nhìn vợ và nói: "Tôi không thể bỏ vợ được! Nếu bà ấy chết trước thì tôi không biết sẽ ra sao nữa!". Ðáp lại tình cảm của chồng, bà Kim Tú từ trong giỏ mây thều thào vọng ra: "Ông ơi! Nếu chẳng may ông mà chết trước thì em mới không biết sống ra sao chứ? Ông mà chết trước thì em cũng không còn thiết sống nữa!... Ông ấy đã gánh tôi trên vai 30 năm, vất vã vô cùng. Tôi biết mình thật vô dụng. Những gì ông ấy đối với tôi, không thể một câu mà kể hết được!" 3.
Thay lời kết.
Vẫn biết, "Sông có khúc, người thì có lúc". Nhưng lòng chung thuỷ, sự trung thành thì đòi có luôn luôn. Sự chung thuỷ cần phải tỏ ra một dấu chỉ cụ thể, chứ không nói suông. Một lời cam kết trung thành, "sẽ mãi mãi bên em trọn đời", một câu hứa "dù có nhẩy vào lửa, vì em anh cũng chơi luôn"... chưa đủ chứng tỏ mình là con người "trước sau như một". Một hành động cụ thể, một sự tương trợ hiệu quả, luôn có giá trị gấp trăm ngàn lần lời nói. Ít ra là sự hiện diện, dù ở hình thức nào, sự gần gũi trong lúc người yêu, người bạn, người thân của mình đang gặp khốn khó, đang đau khổ... cũng đủ nói lên sự trung thành, lòng chung thủy. Khi đó, chúng ta biến mái ấm của mình thành nơi đem lại hạnh phúc thật sự.
Mái ấm Công giáo là gì?
Là một thế giới xung đột khép lại, một thế giới tình thương mở ra. Là nơi chuyện nhỏ thành quan trọng, chuyện quan trọng thành chuyện nhỏ. Là vương quốc của cha, thế giới của mẹ và thiên đàng của con. Là trung tâm của tình thương mà mọi lời ước nguyện của con tim quyện vào đấy. Là nơi dạ dày chúng ta ăn bà lần mỗi ngày và tâm hồn ăn ngàn lần mỗi ngày. Là nơi duy nhất trên trần gian mà mọi lỗi lầm và thất bại của con người được che đậy dưới chiếc áo bác ái.
Kiên nhẫn, chịu đựng trong tình thương tha thứ là những điều cần kíp và thiết yếu trong gia đình. Thêm vào đó là lời cầu nguyện và cầu xin thánh hóa gia đình. Ðó là tất cả những gì để hạnh phúc gia đình bền vững" 4.
Lm. PHÊRÔ LÂM PHƯỚC, O.P
1. "Chúng ta, đời sống gia đình" - Internet
2. Tào khang là một từ ngữ rút ra từ câu trả lời của Tống Hoàn Công cho vua Quang Võ. Số là vua Quang Võ có người em gái góa chồng, tên là Hồ Dương công chúa. Bà này đem lòng yêu thương quan Tống Hoàn Công và nhờ anh là vua Quang Võ dạm hỏi, mối mai. Vua Quang Võ bèn kiếm dịp gạ hỏi xem ý Tống Hoàn Công thế nào. Ngày kia, vua hỏi Tống Hoàn Công rằng "Trẫm nghe thiên hạ nói giầu đổi bạn, sang đổi vợ. Vậy ý khanh thế nào?" Tống Hoàn Công là người có nghĩa, có đức độ và đã có vợ, lấy nhau từ thuở hàn vi, bèn trả lời rằng: "Tào khang chi thê bất khả hạ đường, bần tiện chi giao mạc khả vong", nghĩa là vợ chồng lấy nhau từ lúc khổ cực chẳng nên bỏ, bạn bè kết giao từ thuở hèn chẳng nên mất. Tào khang dịch là khổ cực là dịch theo nghĩa bóng. Nghĩa đen "tào" là cái máng, cái chậu cho súc vật ăn, "khang" là cám gạo. Có người đọc chữ "tào" là "tao". Chữ nho là một chữ. Nhưng dịch sang chữ việt, "tao" có nghĩa là cái hèm rượu. Xét ra ít hợp lý hơn là chữ "tào".
"Nghĩa tào khang", như vậy, là một định chế phải đạo, lấy sự hy sinh, trung tín, chung thủy làm đầu.