Ðây Là Ðêm

Ð

êm gợi lên hình ảnh đen tối tiêu cực và trong đêm tối bao phủ nhiều lo âu sợ hãi. Nhưng trong đêm tối ánh sáng mặt trăng, ngôi sao, đèn nến, đèn điện mới toả ánh quang và làm nổi bật khu vực chung quanh và mang đến không khí thi vị linh thiêng.

Ðêm mừng kỷ niệm ngày Chúa Giêsu sinh ra làm người ngày hai mươi lăm tháng mười hai, được ca ngợi là đêm thánh vô cùng. Vì Chúa Giêsu, đấng Thánh, sinh ra mang ánh sáng từ trời cao vào trong đêm tối trần gian. Ánh sáng tình yêu của Thiên Chúa đã biến đổi đêm tối tội lỗi, thất vọng thành đêm thánh, đêm của niềm hy vọng.

Trong đêm này ánh sáng là trung tâm mốc trụ cho tương lai và cho thời gian.

Ðêm phục sinh mừng kỷ niệm ngày Chúa Giêsu sống lại từ cõi kẻ chết, traí lại không phaỉ ánh sáng nhưng đêm được ca ngợi trong công trình sáng tạo mới. Không chỉ bóng tối là tên của đêm, nhưng đêm còn có nhiều tên khác như cô đơn, sầu khổ, thất vọng, thiếu vắng tình yêu niềm hy vọng, tội lỗi, sợ hãi.

Hội Thánh khi hát ca mừng cây Nến Phục Sinh (Exultet), chỉ sáu lần ca ngợi cây nến, tượng trưng cho Chúa Giêsu phục sinh, nhưng tới 12 lần ca ngợi đêm: Haec nox est! Ðây là đêm! Ðêm hồng phúc và hơn thế nữa còn ca ngợi O felix culpa - Ôi tội hồng phúc!

Tại sao Hội Thánh lại hết lời ca ngơị đêm, ca ngợi tội như thế? Phải chăng đây là việc ngược với tâm lý con người hay Hội Thánh muốn nói lên kinh nghiệm sâu xa trong thực tế cuộc sống, nhất là trong lãnh vực niềm tin?

Khi sáng tạo vũ trụ, ngay ngày thứ nhất Thiên Chúa đã dựng nên ánh sáng xoá tan cảnh hỗn mang, phân định ngày và đêm cùng làm nền tảng cho trật tự và sự sống mọi tạo vật. (St 1,1-5) Và Chúa Giêsu sống lại cũng vào ngày thứ nhất trong tuần, Ngàì đã phá huỷ bóng tối đêm đen tội lỗi sự chết, mang niềm vui niềm hạnh phúc đến tâm hồn con người. Như thế đâu còn lý do gì để ca ngợi đêm, ca ngợi O felix culpa nữa?

Bình thường khôâng ai ca ngợi bệnh tật, tội lỗi và sự chết cùng đêm đen đe doạ. Trái lại những gì mang đến sự sống, ánh sáng, niềm vui, ngày nắng sáng, tha thứ bình an luôn được yêu thích ca ngợi.

Trong đời sống nơi vạn vật và riêng từng người, hầu như luôn có hai mặt tương phản nhau: ánh sáng và bóng tối, ngày và đêm, tội lỗi và ân đức tha thứ, sống và chết, vui và buồn, phải và trái, thuận và nghịch, hòa bình và chiến tranh, lo âu và hy vọng, khoẻ mạnh và bệnh tật... Ðó là giới hạn và thực tế cuộc sống.

Và còn một kinh nghiệm sâu xa khác hơn nữa là cuộc sống nào, thời điểm nào cũng thay đổi biến chuyển, như nước chảy trong giòng sông, không ngừng. Ðó là luật tuần hoàn trong vũ trụ do Thiên Chúa dựng nên. Chính sự biến chuyển thay đổi này làm cho đời sống thành sinh động.

Chúng ta cũng hay thường nói: sau cơn mưa trời lại sáng. Hay sau một mùa đông dài giá lạnh rét mướt, mùa xuân đến, mang không khí nồng ấm nhiều niềm vui tươi, sức sống mới cho vạn vật.

Vì thế, trong đêm này Hội Thánh muốn nói lên sự tương phản sâu thẳm trong cuộc sống nơi vũ trụ và nơi con người, nhất là nơi niềm tin: đêm đen bóng tối càng dầy đặc khốc liệt, ánh sáng chiếu soi vào trong đó càng rạng tỏ và mang lại hiệu quả lớn lao.

Hội Thánh không ca ngợi đem đen bóng tối tội lỗi, nhưng muốn đặt nó bên cạnh sự sống, bên cạnh hào quang Chúa sống lại như nguyên nhân của ân đức cứu chuộc qua cái chết và sự sống lại của Chúa Giêsu.

Thiên Chúa không cất xóa đêm đen cùng tội lỗi sự chết ra khỏi công trình sáng tạo trong vũ trụ, ra khỏi đời sống, nhưng soi chiếu ánh sáng ân đức tha thứ cứu độ vào trong đó.

Ánh sáng Chúa Giêsu trong đêm Ngài từ trời cao xuống thế làm người và trong đêm Ngài từ cõi kẻ chết sống lại biến đổi đêm tối tội lỗi thành đêm thánh, đêm hồng phúc, đêm mang đến ơn tha thứ cứu chuộc.

Lm. Nguyễn Ngọc Long