Sứ Ðiệp Mùa Chay Năm 2003

Ðức Gio-an Phao-lô II

Anh chị em thân mến!

1. Mùa Chay là mùa gia tăng cầu nguyện, ăn chay và quan tâm đến những người túng thiếu. Mùa Chay trao cho mọi Ki-tô hữu một cơ hội để chuẩn bị Lễ Phục Sinh bằng cách nghiêm túc kiểm điểm đời sống, chú tâm đặc biệt đến Lời Chúa hằng soi chiếu cuộc hành trình hàng ngày của mọi người tin.

Năm nay, nhằm hướng dẫn chúng ta suy niệm Mùa Chay, tôi muốn đề nghị một câu trích từ sách Công Vụ các Tông Ðồ: "Cho thì có phúc hơn là nhận" (Cv 20,35). Ðây không đơn thuần chỉ là một lời khuyến thiện, hoặc một lệnh truyền đến với ta từ bên ngoài. Khuynh hướng trao ban vốn đã ăn sâu trong tâm hồn con người: mọi người đều cảm nhận ước muốn bước vào trong mối tương giao với người khác và tìm thấy sự thành toàn bản thân khi tự nguyện trao ban cho người khác.

2. Tiếc thay, thời đại chúng ta rất dễ bị rơi vào cái cám dỗ sống ích kỷ luôn ẩn nấp chờ dịp trỗi dậy trong tâm hồn con người. Trong xã hội nói chung, và qua các phương tiện truyền thông, con người liên tục bị tràn ngập trong những thông điệp ít nhiều công khai đề cao nền văn hoá phù phiếm và chủ nghĩa khoái lạc. Ðành rằng sự quan tâm đến kẻ khác được thể hiện khi xảy ra thiên tai, chiến tranh và các tình trạng khẩn cấp khác, nhưng nói chung khó phát triển một nền văn hoá liên đới. Tinh thần thế gian làm suy yếu xu hướng trong con người ta muốn trao ban bản thân cho tha nhân một cách vô vị lợi và lôi kéo ta thoả mãn các lợi ích riêng tư của mình. Ước muốn chiếm hữu ngày càng nhiều được khuyến khích. Ðành rằng một điều hết sức tự nhiên và chính đáng là bằng tài năng cá nhân và sức lao động của chính mình, nên làm việc để có được những gì cần thiết cho cuộc sống, nhưng một ham muốn chiếm hữu quá mức lại ngăn cản con người mở lòng ra cho Ðấng Tạo Hoá và cho anh chị em của mình. Những lời của Thánh Phao-lô gởi cho Ti-mô-thê vẫn giữ nguyên giá trị đối với mọi thời đại: "Cội rễ sinh ra mọi điều ác là lòng ham muốn tiền bạc, vì buông theo lòng ham muốn đó, nhiều người đã lạc xa đức tin và chuốc lấy bao nỗi đớn đau xâu xé" (1 Tm 6,10)!

Bóc lột người khác, dửng dưng trước đau khổ của anh chị em mình, và vi phạm các luật cơ bản về luân lý chỉ là một vài hậu quả của lòng hám lợi. Ðối diện với cảnh nghèo đói dai dẳng rất bi đát đang gây đau khổ cho biết bao người trên thế giới, sao ta không thấy rằng việc tìm kiếm lợi lộc bằng bất kỳ giá nào và sự thiếu quan tâm hữu hiệu và có trách nhiệm đến lợi ích chung đã tập trung biết bao tài nguyên vào trong tay của một ít người đang khi phần nhân loại còn lại đang đau khổ trong cảnh đói nghèo và bị lãng quên?

Lên tiếng kêu gọi các tín hữu và mọi người thiện chí, tôi muốn tái khẳng định một nguyên tắc hiển nhiên nhưng thường bị bỏ qua: mục tiêu của ta không phải là lợi nhuận cho một thiểu số đặc quyền đặc lợi mà là việc cải thiện các điều kiện sống cho mọi người. Chỉ trên nền tảng đó ta mới có thể xây dựng trật tự quốc tế thực sự mang tính công bằng và tình liên đới mà mọi người trông đợi.

3. "Cho thì có phúc hơn là nhận". Khi đáp lại tiếng gọi thôi thúc bên trong sẵn sàng trao ban cho người khác không mong được đáp đền, người tin cảm nghiệm một niềm toại nguyện sâu sắc nơi thâm tâm.

Nỗ lực cổ vũ cho công bình, dấn thân bênh vực người cô thân cô thế, tham gia công tác nhân đạo cung cấp cơm bánh cho người đói và chăm sóc người bệnh bằng cách đáp ứng mọi tình huống và mọi nhu cầu, người Ki-tô hữu rút được sức mạnh cho mình từ kho tàng tình yêu duy nhất và vô tận là sự dâng hiến hoàn toàn của Ðức Giê-su cho Cha. Người tin được kêu gọi bước theo dấu chân của Ðức Giê-su Ki-tô, Thiên Chúa thật và người thật, đã hủy mình ra không trong sự vâng phục hoàn hảo thánh ý Cha (x. Pl 2,6 tt), và đã khiêm tốn ban tặng bản thân cho ta trong tình yêu vô vị kỷ và trọn vẹn, cho đến nỗi chết trên thập giá. Ðồi Can-vê loan báo hùng hồn sứ điệp tình yêu của Thiên Chúa Ba Ngôi đối với con người thuộc mọi thời đại và mọi nơi chốn.

Thánh Âu-tinh nêu rõ duy chỉ mình Thiên Chúa, Sự Thiện Tối Cao, mới có khả năng vượt thắng các hình thức khác nhau của nghèo đói hiện diện trong thế giới chúng ta. Bởi thế lòng thương xót và yêu thương người gần bên phải là hoa quả của một mối tương giao sống động với Thiên Chúa và có Thiên Chúa như điểm quy chiếu thường xuyên, bởi vì chính trong sự gần gũi với Ðức Ki-tô mà ta tìm thấy niềm vui (x. De Civitate Dei, X, 6 ; CCL 39, 1351tt).

4. Con Thiên Chúa đã yêu chúng ta trước, đang khi "chúng ta còn là tội nhân" (Rm 5,6), với một tình yêu vô điều kiện không đòi đáp đền. Nếu vậy, sao ta lại không thấy Mùa Chay quả là một cơ hội Thiên Chúa quan phòng ban cho ta để ta làm các quyết định dũng cảm gợi hứng bởi chủ nghĩa ái tha và lòng quảng đại? Mùa Chay ban cho ta các vũ khí thiết thực và hữu hiệu là ăn chay và rộng tay làm phúc như một phương tiện để ta chiến đấu chống lại một sự gắn bó với tiền bạc thái quá. Việc trao ban không chỉ từ sự dư dật của mình, nhưng còn hi sinh một điều gì hơn thế nữa để trao ban cho người túng thiếu, giúp cho ta biết khước từ bản thân là điều thiết yếu để sống đời Ki-tô hữu đích thực. Ðược củng cố bằng lời cầu nguyện không ngừng, người đã lĩnh thanh tẩy cho thấy mình giành ưu tiên hàng đầu cho Thiên Chúa trong đời sống của mình.

Tình yêu Thiên Chúa tuôn trào trong lòng ta phải gợi hứng và biến đổi con người của ta và những gì ta làm. Người Ki-tô hữu không được nghĩ rằng có thể tìm kiếm điều thiện hảo đích thực cho những người anh chị em của mình mà không cần phải thể hiện đức ái của Ðức Ki-tô. Ngay cả trong những trường hợp họ thành công trong việc cải thiện các khía cạnh quan trọng trong đời sống xã hội hoặc chính trị, nếu không có đức ái thì mọi thay đổi đều chóng qua. Khả năng ban tặng chính mình cho người khác tự nó là một quà tặng xuất phát từ ân sủng của Thiên Chúa. Như Thánh Phao-lô dạy: "Thiên Chúa tác động đến ý chí cũng như hành động của anh em do lòng yêu thương của Người" (Pl 2,13).

5. Ðối với con người hiện đại, vốn thường hay bất mãn với một nếp sống hời hợt, phù phiếm và muốn tìm kiếm hạnh phúc và tình yêu đích thực, Ðức Ki-tô đã nêu gương và đưa ra lời mời gọi hãy theo Người. Người yêu cầu những ai nghe Người hãy trao tặng đời mình cho tha nhân. Hi sinh này là nguồn gốc của sự thành toàn bản thân và niềm vui, như ta thấy trong mẫu gương hùng hồn của những người nam nữ, bỏ lại sau lưng mọi thứ an toàn, đã không hề ngần ngại liều mạng sống với tư cách là nhà truyền giáo tại nhiều vùng khác nhau của thế giới. Cũng có thể nhận ra chứng tá ấy trong quyết định đáp trả của những người trẻ, được thúc đẩy bởi đức tin, đã ôm ấp ơn gọi linh mục hoặc đời sống tu trì nhằm phục vụ kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa. Ta còn cảm nghiệm thấy điều ấy qua số những người thiện chí ngày càng tăng sẵn sàng hiến thân giúp đỡ người nghèo, người già cả, người bệnh và tất cả những người cơ nhỡ.

Gần đây, ta đã chứng kiến một sự tuôn trào tình liên đới đáng ca ngợi dành cho các nạn nhân bão lụt tại Châu Âu, động đất tại Châu Mỹ La Tinh và Ý, nạn dịch tại Châu Phi, núi lửa phun tại Philipin, cũng như dành cho những miền khác của thế giới đang bị xâu xé bởi hận thù, bạo lực và chiến tranh.

Trong những tình cảnh này, các phương tiện truyền thông đóng một vai trò có ý nghĩa bằng cách cho phép ta nhận biết và sẵn sàng hỗ trợ những người đau khổ và những ai lâm hoạn nạn. Ðôi khi không phải giới luật tình yêu của Ki-tô giáo, mà đúng hơn, một cảm thức bẩm sinh về lòng trắc ẩn thôi thúc ta ra sức giúp đỡ người khác. Dẫu vậy, bất kỳ những ai giúp đỡ những người túng thiếu luôn được hưởng ơn của Thiên Chúa. Trong sách Công Vụ Tông Ðồ ta đọc rằng người môn đệ Ta-bi-tha được cứu sống vì bà đã làm việc lành cho người gần bên (x. 9,36 tt). Viên bách quản Co-nê-li-ô đã lĩnh nhận sự sống đời đời nhờ lòng quảng đại của ông (x. sđd, 10,2-31).

Ðối với những ai đang "ở xa", phục vụ người thiếu thốn có thể là một lối đi quan phòng dẫn đến việc gặp gỡ Ðức Ki-tô, bởi vì Chúa trả công bội hậu cho những việc lành phúc đức làm cho người gần bên (x. Mt 25,40).

Tôi thiết tha hi vọng rằng các người tin sẽ tìm thấy trong Mùa Chay này một thời gian thuận tiện để làm chứng cho Tin Mừng của đức ái ở mọi nơi, bởi vì ơn gọi sống đức ái là tâm hồn của mọi công cuộc Phúc Âm hoá. Với mục đích ấy tôi khấn xin sự chuyển cầu của Ðức Ma-ri-a, Mẹ của Hội Thánh và nguyện xin Mẹ sẽ đồng hành với chúng ta trong cuộc hành trình Mùa Chay. Trong tâm tình đó tôi thân ái ban phép lành cho mọi người.

Vatican, ngày 7 tháng 1 năm 2003

GIO-AN PHAO-LÔ II

Ðan Quang Tâm dịch