TÂM HỒN TRONG GƯƠNG

Nguyễn Thảo Nam

ằng ngày tôi vẫn soi gương nhiều lần, có khi nhiều hơn mình tưởng. Mỗi một lần soi mình trong đó, ít nhiều nó cũng để lại cho tôi một cảm giác nhẹ nhàng khoan khoái. Khoan khoái chẳng phải vì thấy mình đẹp, nhưng vì cảm thấy mình đang hiện hữu. Biết mình đang hiện hữu là một trong những khác biệt giữa con người và loài khác. Loài vật khi soi gương, nó không biết hình ảnh của nó trong gương. Chỉ có gần đây, một tờ báo khoa học giả thuyết rằng loài cá heo cũng có khả năng nhận ra hình ảnh nó trong gương. Tuy nhiên, khám phá này cũng vẫn đang tiếp tục nghiên cứu.

Tôi vẫn soi gương mỗi ngày như một thói quen và cũng là một nhu cầu thẩm mỹ cần thiết của cuộc sống. Nhưng rồi gần đây, một chiều lặng lẽ bên dòng suối, khi soi mình dưới mặt nước long lanh, tôi thấy khuôn mặt mình giao động, hình dạng thay đổi và trông khác với khuôn mặt mà mình thường thấy trong gương mỗi ngày. Một ý nghĩ chợt đến, một thắc mắc gợi về. Ðâu là khuôn mặt thật của tôi?

Cuộn theo dòng tư tưởng nối tiếp, một kỷ niệm ngày xưa trở lại. Nhớ có lần bạn bè thốt lên: "Sao dạo này mặt cậu ốm thế''?

Tôi tự tin phản ứng: ''Ðâu có, vẫn tròn trĩnh như ngày xưa chứ có thay đổi gì đâu. Vẫn soi gương và thấy mình nõn nà mập ú như bánh tét ngày xuân mà!''

Sau này khám phá ra, tôi mới biết chính cái gương tôi soi mỗi ngày đã tạo cho khuôn mặt của mình luôn ú mập, chứ thực ra má đã hóp, mắt đã sâu lâu rồi. À thì ra, có loại gương khi soi vào ta thấy mặt mình dài như toa xe lửa, nhưng cũng có lọai gương cho ta một khuôn mặt tròn trĩnh như cái bánh tét ngày xuân. Còn có loại gương khi soi vào mà giật mình đánh thót, tưởng mình như ông già đã đến tuổi ''Thất thập cổ lai hy''. Rồi cũng có loại gương mà khi soi vào, nó cho ta cái cảm giác đời xuân vẫn đang còn phơi phới. Úi chà, phức tạp ghê nhỉ! Có chuyện soi gương mà cũng lắt léo làm sao.

Soi gương một đời mà chưa bao giờ trông thấy chính xác khuôn mặt thật của mình. Có mỉa mai làm sao không chứ! Rồi trách gương dối trá không phản ánh sự thật, dù sự thật đang sững sờ trong gương! Trách gương dối trá cũng thấy tội nghiệp cho gương. Có phải gương dối trá hay lòng người quanh co? Biết đâu người sản xuất đã vô tình hay hữu ý để tạo cho gương méo mó trong phản ánh. Vì pha chất không chính xác, hay bất cẩn trong cân đo đã tạo nên mặt thuỷ tinh lừa gạt? Ðâu là nguyên do của méo mó, hay chấp nhận méo mó như một thực tại tương đối của cuộc sống? Thật mà khó đánh giá.

Chỉ là chuyện tí teo giữa khuôn mặt và gương soi, chỉ là chuyện bên ngoài, thật ngoài của một con người mà lắm khi cảm thấy quanh co méo mó. Mà cuộc sống đâu chỉ là chuyện đầu tóc với dáng vóc, đâu là chuyện mặt tròn mặt méo, mũi cao mũi tẹt, hay cặp mắt với hàng mi. Ẩn sâu trong ánh mắt nụ cười ấy còn cả một cuộc sống muôn màu của một con người mà ta thường gọi là nhân cách nữa chứ. Muốn biết nhân cách của mình ra sao tôi cũng phải nhờ đến gương soi. Không phải dùng tấm thuỷ tinh tráng sơn một mặt rồi trông vào đó nổi lên nhân cách của mình. Mà tôi cũng phải dùng đến một loại gương phức tạp hơn, tinh tế hơn. Gương Cuộc Ðời. Môi trường của tôi đang sống, hoàn cảnh tôi đang chung đụng, bạn bè tôi đang giao du hay vợ chồng con cái tôi đang gắn bó. Tất cả là tấm gương kỳ diệu phản ánh toàn bộ con người của tôi. Nó cho tôi biết nhân cách của tôi ra sao, cư xử của tôi thế nào. Tôi là người dễ thương hay đáng ghét, là người rộng mở hay khép kín, chân thành hay gian dối? Tôi phải soi vào tấm gương diệu kỳ ấy để thấy rõ chính mình. Khi được nhiều người thương yêu, bạn bè quý mến, xóm giềng viếng thăm, tôi biết mình đang an vui trong vòng tay rộng mở của cuộc đời và niềm vui được gia tăng trong từng quan hệ. Khi một người '' phớt tỉnh ăng lê '', xóm giềng qua lại thưa dần, người thân thì ngại đến gần, vậy là tôi cũng linh cảm phần nào về nhân cách của mình rồi đó. Chắc có gì không ổn đây! Tín hiệu cho biết có những vết nhăn nheo đang làm cho khuôn mặt tâm hồn của tôi mất duyên. Có lẽ tôi phải rà lại đâu là nguyên nhân đã làm cho sợi dây quan hệ rỉ sét. Lắm khi tôi muốn người khác quan tâm, nhưng tôi lại chẳng bao giờ muốn cầm phone để gọi. Muốn nhận được nhiều cánh thư nhưng chẳng bao giờ muốn viết đôi dòng gởi đi. Muốn có ai đó chân thành, nhưng lòng mình thì vẫn luôn khép kín. Muốn có thật nhiều bạn tốt nhưng lòng mình thì cứ mãi lắt léo quanh co. Gương Cuộc Ðời cho tôi cái nhìn thật rộng trong từng quan hệ, nhưng cũng cho tôi cái nhìn thật sâu trong nhân cách của mình.

Dù vẫn bất toàn trong phản chiếu, vẫn méo mó lúc rọi soi, nhưng dù sao nơi đó tôi cũng đọc được đời tôi trong từng tương quan với cuộc sống. Cũng như khuôn mặt phải soi gương mỗi sớm, phải ngăm nghía mỗi chiều thì nhân cách của tôi cũng phải được rọi soi mỗi ngày để cái nhìn thêm sáng, để cư xử thêm tươi.

Gương thuỷ tinh phản ánh trọn vẹn bên ngoài của một khuôn mặt. Gương Cuộc Ðời chiếu lên toàn bộ của một nhân cách. Vậy gương gì phản chiếu cái thâm sâu của một tâm hồn nhỉ? Cái giá trị và độc đáo của một con người không chỉ dừng lại nơi mái tóc hàm răng, hay ánh mắt bờ mi. Nó cũng không dừng lại nơi cái thế giới đa dạng của nhân cách, cho dù nó phong phú đến đâu đi chăng nữa. Nhưng còn có cái gì đó sâu thẳm hơn, giá trị hơn và trường cửu hơn. Ẩn sâu dưới khuôn mặt và đôi mắt, khuất lấp sau bề dày của nhân cách còn có một thế giới kỳ diệu và huyền nhiệm đó chính là tâm hồn. Vì tâm hồn quá sâu, quá huyền bí nên tôi không thể lấy gương thuỷ tinh để rọi, cũng chẳng thể lấy gương cuộc đời để soi. Tôi phải nhờ đến chính Chúa là Tấm Gương nhiệm mầu có thể soi rọi mọi ngõ ngách thầm kín sâu xa của hồn mình. Ðể muốn biết rõ tâm hồn ra sao, đời sống đạo của tôi thế nào; để có thể thấy được niềm tin của tôi có đủ thắp sáng cho cuộc lữ hành trần thế hay không? Tôi cũng phải soi gương. GƯƠNG GIÊSU.

Tôi không thể chạy đến cha xứ rồi hỏi: ''Cha ơi, cha thấy tâm hồn con dạo này ra sao''? Tôi cũng chẳng thể chạy đến ông trùm rồi nói: ''Ông thấy đời sống đạo của tôi thế nào?'' Mà tôi phải chạy đến chính Chúa, để chính Ngài soi cho tôi biết tình trạng tâm hồn của mình. Có thể lâu nay tâm hồn tôi bất an, khuôn mặt tôi u buồn, tôi tìm đủ mọi loại gương để ngắm nghía, tôi tìm đủ mọi hạng người để hỏi han, nhưng có khi tôi lại quên tìm đến Gương Giêsu để khám phá ra mọi nguyên nhân xáo trộn. Có khi hồn tôi đang vương vấn, tim tôi đang đi hoang, óc tôi đang xao xuyến trăm bề, thì tôi có soi gương trăm lần mỗi ngày, có bõ công trang điểm ''full-time'', thì nụ cười vẫn gượng gạo, ánh mắt vẫn u uẩn nét buồn.

Khi soi Gương Giêsu mỗi ngày, tâm hồn tôi có sự bình an, tôi tìm được niềm tin giữa muôn xáo trộn của cuộc sống. Và thế là hiện lên ánh mắt rạng rỡ và nụ cười hân hoan. Không điểm trang nhiều mà đôi mắt vẫn đẹp, không ngắm nghía nhiều mà nụ cười vẫn tươi. Phải chăng đó là điều kỳ diệu khi liên kết đời sống thể lý với cuộc sống tâm linh? Khi dìm mình trong Gương Giêsu bằng cuộc sống nguyện cầu, không những tôi tìm cho mình được câu trả lời về vấn nạn của cuộc sống, mà còn đem lại cho tôi một sức biến đổi diệu kỳ. Rồi sự biến đổi ấy toát ra nơi ánh mắt nụ cười, đưa tôi đến gần với con người, đến gần với cuộc sống như dòng suốt mát chan tưới cả đồng xanh.

Trong thinh lặng chiều nay tôi tự hỏi, bấy lâu nay tôi soi gương thật nhiều, tôi điểm trang thật công phu, có bao giờ tôi nghĩ đến Gương Giêsu nhiệm mầu đang đóng vai trò quyết định cho vẻ đẹp thanh thoát của tôi. Tôi tự nhủ với lòng mình, có lẽ phải bắt đầu từ hôm nay, mỗi tinh sương trong nắng ấm hay cô quạnh khi đêm về, tôi phải dìm sâu trong Gương Giêsu, để đời mình thêm đẹp và hồn mình thêm vui. Rồi trong đêm vắng, tôi thổn thức thì thầm như lời kinh sám hối. Chúa ơi, lâu nay con cứ vẫn một đời mê mải điểm trang cho khuôn mặt để tìm cái đẹp trong ánh mắt của người khác, nhưng con lại quên tìm vẻ đẹp trong ánh mắt Chúa. Con có ngờ đâu, khi con tìm được vẻ đẹp trong ánh mắt Chúa, thì con cũng tìm được vẻ đẹp thanh thoát dịu dàng trong cái nhìn của những người xung quanh. Khi con trở về với Chúa, con nếm cảm được sự bình an để rồi con có niềm vui chan chứa khi đến với người. Ước gì mỗi lần soi gương điểm trang cho khuôn mặt, con cũng biết thì thầm: ''Chúa ơi, xin thánh hoá hồn con''.