|
|
NGÀY HALLOWEEN |
|
Linh Mục TRẦN QUÝ THIỆN
ọc lịch sử nước Mỹ, người ta thấy Hoa Kỳ là miền đất hứa của rất nhiều người di dân, người tỵ nạn từ khắp nơi trên thế giới tìm đến để sinh sống. Do đó Hoa Kỳ được gọi là một quốc gia đa chủng tộc, đa văn hóa (A Melting Pot), vì các sắc dân khi đến đây định cư đều mang theo những phong tục tập quán riêng của họ. Nét đặc biệt nhất bộc lộ tính đa văn hóa, đa chủng tộc là đất nước này đã hội nhập rất nhiều ngày lễ của các sắc dân trải dài trong suốt năm dương lịch. Trong 20 ngày lễ chính hàng năm của nhân dân Hoa Kỳ, có một ngày lễ ngộ nghĩnh mang nhiều sắc thái ma quái, kỳ dị, khó hiểu đối với người Việt tỵ nạn chúng ta trên đất Mỹ, đó là Ngày Lễ Halloween, một ngày để nhớ đến những thần dữ!! Mỗi năm từ đầu tháng 10 dương lịch, tại các cửa hàng ngoài phố cũng như ở các tư gia, nơi các văn phòng công tư sở, ngân hàng hay trường học, nhà trẻ, đều tràn ngập hai màu cam và đen. Ðó là hai màu sắc đặc biệt của Ngày Lễ Halloween. Trong những ngày này, người ta thấy treo lủng lẳng những bộ xương người bằng nhựa, những mặt nạ ma quỷ, với những mụ phù thủy áo choàng đen, mũi khoằm, tay cầm chổi, bên cạnh những quả bí đỏ khoét hình mặt người nhe răng lởm chởm!! Người ta cũng thấy những hình nộm được tô vẽ với bộ mặt của Thần Chết, những màng nhện trắng xóa được giăng mắc khắp nơi, bên cạnh những con mèo mun (đen) giương móng nhọn gầm gừ, với những đồ chơi của trẻ em mang màu sắc kinh hãi quái dị!! Trên màn ảnh truyền hình cũng như tại các rạp chiếu bóng, đa số các phim trình chiếu đều mang nội dung quái đản kinh dị. Buổi tối Ngày Lễ Halloween, các thanh niên thiếu nữ thường cải trang thành những hình hài ma quái đi từng nhà ca hát, kể cho nhau nghe những chuyện ma quái. Và chủ nhà khi được họ đến gõ cửa sẽ trao bánh kẹo cho họ. Những hình ảnh và phong tục kỳ dị ma quái này chẳng bao giờ thấy xuất hiện trên quê hương Việt Nam, nên nhiều người chúng ta thắc mắc và khó hiểu?! XUẤT XỨ DANH TỪ VÀ NGUỒN GỐC LỄ HALLOWEENHàng năm Ngày Lễ Halloween đến với nhân dân Hoa Kỳ và đặc biệt với các trẻ em vào ngày 31 tháng 10 dương lịch. Ðây là ngày lễ được tổ chức cuối Mùa Thu. Mùa có nhiều màu sắc lá cây rất đẹp đã đổi màu. Mùa khởi đầu Mùa Ðông lạnh lẽo với tuyết phủ nơi nơi. Nó cũng được coi như một nghi thức khai mạc cho hai Mùa Ðại Lễ cuối năm: Ðại Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving) và Ðại Lễ Giáng Sinh (Christmas). Theo sử gia Maymie R.Krythe viết trong cuốn American Holidays (Những Ngày Lễ của Hoa Kỳ) thì danh từ Halloween có nghĩa là "Một Ðêm Thánh " (Holy, Hallowed Evening), xuất xứ từ cụm từ All Hallow's Eve tức là Ðêm Vọng Ðại Lễ Các Thánh (All Saints' Day) mà Giáo Hội Công Giáo cử hành hàng năm vào ngày 1 rtháng 11 dương lịch. Ðêm Thánh trước Ðại Lễ Các Thánh này cũng còn được gọi là Eve of Hallows hoặc Eve of All Saints. Sau này chữ All Hallow's Eve được thu gọn thành một danh từ duy nhất là Halloween. Cũng theo các tài liệu nghiên cứu của sử gia Maymie trên đây, muốn hiểu nguồn gốc của những hình ảnh và tập tục ma quái kỳ dị của Ngày Lễ Halloween, chúng ta phải trở về quá khứ xa xưa trước thời Thiên Chúa Giáng Sinh (Công Nguyên). Thuở xa xưa ấy, những người Celts, một giống dân cổ sống tại miền Trung và Tây Âu Châu, kéo đến xâm chiếm phía Tây Bắc Âu (nay là quần đảo Anh và nước Pháp). Những thổ dân này theo đạo Druidism, một tôn giáo cổ của ba xứ Anh, Ái Nhĩ Lan và Pháp thời đó. Các tín đồ đạo Druidism có hai ngày lễ lớn quan trọng: Ngày Lễ Beltane mừng vào ngày 1 tháng 5 và ngày Ðại Lễ Mùa Thu Samhain mừng vào ngày 31 tháng 10 mỗi năm. Ngày Ðại Lễ Samhain được tổ chức vào dịp mùa màng đã thu hoạch xong, mùa Hè đã qua và sắp chuyển sang mùa Ðông. Ngày Ðầu Năm Mới của họ là ngày 1 tháng 11 dương lịch. Và đêm 31 tháng 10 là Ðêm Giao Thừa, cũng là ngày người dân Celts thời đó cử hành để vinh danh Thần Chết Samhain. Những người theo đạo Druidism lúc bấy giờ thờ Thần Mặt Trời (The Great Sun God). Họ sợ rằng khi mùa Ðông tới, mặt trời sẽ bị bóng tối hủy diệt nên trong đêm Giao Thừa 31 tháng 10, họ thường có tục lệ đốt những đống lửa thật lớn trên những đỉnh đồi, vừa để vinh danh Thần Mặt Trời, vừa để xua đuổi ma quỷ. Trong ngày lễ này, mọi người mặc đồ hóa trang phù thủy hoặc mang mặt nạ ma quỷ để nhảy múa, hò reo, ca hát quanh những đống lửa đang bốc cháy ngùn ngụt. Những tín đồ đạo Druidism tin rằng vào đêm giao thừa này những hồn ma quỷ, phù thủy sẽ xuất hiện để hãm hại con người (?). Họ cũng tin rằng những con mèo mun là hiện thân của ma quỷ! Vì họ cho rằng ngày xưa những con mèo mun là hóa kiếp của những ai trước khi chết đã phạm nhiều điều xấu xa tội lỗi!! Việc mặc đồ hóa trang trong đêm Halloween ngày nay bắt nguồn từ phong tục những người thổ dân Druids mặc đồ hóa trang nhảy múa quanh đống lửa hồng đêm 31 tháng 10 dương lịch xa xưa. Ngày nay tục lệ đốt lửa vẫn còn tồn tại nhiều nơi trên thế giới trong ngày lễ Halloween, điển hình là tại xứ Wales và Tô Cách Lan (Scotland) bên Anh Quốc. Hiện nay tại một địa điểm gần thành phố Chartres nước Pháp và tại thị trấn Stonehenge, gần thành phố Salisbury bên Anh, du khách vẫn còn nhìn thấy những tảng đá lớn xếp thành hình cung, mà tục truyền cho rằng đó là địa điểm hành lễ của các thày pháp đạo Druidism thờ Thần Mặt Trời. Theo sử gia Robert J.Myers viết trong cuốn Celebrations thì sau này khi Thiên Chúa Giáo đã phát triển mạnh tại Âu Châu, vào thế kỷ thứ VII, Ðức Giáo Hoàng Grêgôriô III đã quyết định thành lập Ðại Lễ Kính Toàn Thể Các Thánh Nam Nữ trên trời vào ngày 1 tháng 11 mỗi năm trong toàn Giáo Hội Công Giáo. Ðại Lễ này được thành lập để tôn vinh các Thánh trên trời, những vị Thánh được chính thức suy tôn lên bậc Hiển Thánh cũng như tất cả các vị Thánh không tên tuổi khác, đồng thời cũng để các giáo dân Công giáo Âu Châu chuyển hướng việc thờ Thần Mặt Trời của đạo Druidism trong ngày lễ Halloween. Cũng thế gần đây Tổ Chức Nhi Ðồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) cũng chuyển hướng ý nghĩa và hình thức tổ chức ngày lễ Halloween, bằng cách gây ý thức liên đới của các thanh thiếu niên các nước giàu có với các trẻ em xấu số nghèo khổ trong các quốc gia chậm tiến. Thay vì trong buổi tối ngày lễ Halloween, thanh niên thiếu nữ thường cải trang thành ma quái, đi từng nhà ca hát hoặc kể cho nhau nghe những câu chuyện ma quỷ kinh dị hoặc đi xin bánh kẹo hoang phí xa xỉ, Tổ Chức Nhi Ðồng Liên Hiệp Quốc đã tổ chức một chiến dịch vĩ đại huy động được 55 triệu trẻ em và các bà mẹ thuộc 72 quốc gia thâu nhận được hàng trăm triệu mỹ kim để mua lương thực như bột mì, sữa, gạo, thuốc men gửi đến các trẻ em nghèo khổ trên khắp thế giới. Nhờ Tổ Chức Nhi Ðồng Liên Hiệp Quốc có sáng kiến trên đây, mỗi năm Ngày Lễ Halloween đã trở thành một Chiến Dịch thật ý nghĩa cao cả, đầy tình người và nặng tính giáo dục cho các thanh thiếu niên và giới trẻ. NGHĨ VỀ NGÀY LỄ HALLOWEENVới việc nghiên cứu truy tìm xuất xứ danh từ và nguồn gốc ngày lễ Halloween được trình bày trên đây, có lẽ nhiều quý độc giả sẽ có những suy nghĩ khác nhau tùy theo góc độ nhận định và lập trường khác nhau. Riêng bản thân chúng tôi xin được trình bày một số suy nghĩ dưới đây. Có lẽ ngày nay, người ta ít có dịp chứng kiến những vụ quỷ ám nhãn tiền quấy phá con người như trong Kinh Thánh đã ghi lại. Có những người cho rằng những vụ quỷ ám mà Kinh Thánh đã nói đến chỉ là những hiện tượng tâm lý bệnh hoạn mà ngày nay khoa học có thể tìm ra nguyên nhân. Theo họ, với những khám phá mới của tâm lý học, bệnh lý học, khoa học kỹ thuật, hiện nay có nhiều người tự hào rằng họ có thể loại trừ ma quỷ, thần dữ ra khỏi cuộc sống!! Nhưng sự thực đã không xảy ra như họ suy nghĩ!! Thi hào nổi tiếng người Pháp, ông Charles Baudelaire (1821 - 1867), đã nói: " Sự thành công của ma quỷ là nó đã thuyết phục được con người rằng không có ma quỷ, không có thần dữ." Dù muốn dù không, không ai trong chúng ta có thể chối cãi được rằng: Có một sức mạnh nào đó luôn luôn cày xéo tâm hồn con người chúng ta đến chỗ tự hủy và hủy diệt lẫn nhau! Có một sức mạnh vô hình nào đó luôn luôn khuyến khích lôi kéo con người phạm những tội ác đắm chìm vào vòng tội lỗi!! Mãi mãi lời tuyên bố củaThánh Phaolô Tông đồ vẫn luôn luôn đúng cho kinh nghiệm sống của mỗi người chúng ta, khi ngài tự thú: "Ðiều thiện tôi muốn làm thì tôi đã không làm. Trái lại điều ác tôi không muốn thì tôi lại cứ làm.". Có một sức mạnh vô hình nào đó khuyến khích, lôi kéo con người vào đường tội ác, làm điều xấu! Phải chăng đó không là những hình thức quyến dũ lôi cuốn của thần dữ, của ma quỷ sao?!.. Với những ai có dịp đọc Kinh Thánh, hẳn họ không quên: Trong lá thư thứ nhất gửi các giáo hữu đầu tiên sống thế kỷ thứ nhất sau Công Nguyên. Thánh Phêrô, vị Giáo Hoàng tiên khởi của Giáo Hội Công Giáo, đã ân cần nhắn nhủ họ: "Anh em hãy sống tiết độ và tỉnh thức, vì ma quỷ thù địch của anh em như sư tử gầm thét rảo quanh tìm mồi cắn xé. Anh em hãy chống cự và kiên vững trong Ðức Tin." Hai lời tuyên bố trên đây đã khẳng định với chúng ta một chân lý bất di bất dịch: Chúng ta là con người chứ không phải thần thánh. Chúng ta là con người bằng xương thịt chứ không là những thiên thần thuần thiêng. Chúng ta sinh ra từ cát bụi và sẽ trở về với cát bụi. Là cát bụi ai trong chúng ta mà không tự nhận mình có những khuyết điểm, nết xấu, tội lỗi! Không ai là thần thánh. Không ai hoàn toàn trong sạch như vàng thập thành. Do đó sống là phải chiến đấu để vượt qua những đam mê, những quyến dũ của thần dữ, của ma quỷ. Sống là phải chiến đấu để chiến thắng chính mình!! Chiến thắng chính mình là chiến thắng chống lại "cái tôi đáng ghét" (kiểu nói của Văn hào Pháp Blaise Pascal) thuộc nội tâm con người chúng ta. Cái tôi đó nhiều khi nhỏ nhen, hẹp hòi, thiển cận. Cái tôi đó thường được xây dựng trên những thành kiến sai lạc, những nhận định chủ quan thiếu chính xác vô tư. Cái tôi đáng ghét đó chính là lòng tự cao tự đại, cọâng với những kiêu hãnh vô lý, coi mình như đỉnh núi, như mặt trời, để không còn nhìn thấy những người chung quanh. Theo các nhà tu đức, tất cả các hình thức của cái tôi đáng ghét ấy là do thần dữ, do ma quỷ, kẻ nội thù trong tâm hồn chúng ta thúc đẩy, lôi kéo!! Kinh nghiệm trong cuộc sống cho chúng ta hay: Chiến thắng chính mình không phải chuyện dễ, ai cũng có thể thực hiện dễ dàng! Nhiều nhân vật lịch sử đã cho chúng ta biết những kinh nghiệm đắng cay trong cuộc đời họ. Napoléon Bonaparte (1769 - 1821), một danh tướng người Pháp, bách chiến bách thắng, đã tự thú bằng một câu nói lịch sử để đời cho hậu thế: "Chiếm được trọn Âu Châu còn dễ hơn chiến thắng chính mình." Ngạn ngữ La Tinh có câu: "Sai lầm, vấp ngã là chuyện thường tình của con người. Nhưng ngoan cố trong sai lầm là bản chất của quỷ ma." Là con người, có ai mà không vấp ngã! Có ai tự nhận mình không sai lầøm. Tất cả mọi người chỉ là những con người với tất cả những yếu hèn cũng như cao cả của danh từ "bản chất con người". Nét đẹp cao quý nhất nơi mỗi người là là biết hồi tâm, hối lỗi, sau những vấp ngã, lỗi lầm. Ðiểm đáng mọi người kính phục và ngưỡng mộ nơi con người là biết nhận lỗi lầm, từ đó quyết tâm xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn. Do đó thái độ phục thiện là nét đẹp đáng yêu nhất mà Thượng Ðế luôn khơi dậy nơi tâm hồn mỗi người. Ðiều kiện tiên quyết để mọi người chúng ta chiến thắng chính mình, đó là sống khiêm tốn. Không thể chiến thắng chính mình nếu ta sống trong cao ngạo. Cái dũng của thánh nhân chính là sống khiêm tốn trong nhẫn nhục, thinh lặng để biến cải tâm hốn con người. Không có sức mạnh nào thắng được sự bất bạo động! Khí giới dù tối tân đến đâu cũng không thể hoán cải tâm hồn con người. Chỉ có Tình Thương với lòng tha thứ mới bẻ gẫy được vũ khí ác hại là hận thù. Trước sự tác động liên lỉû của thần dữ trong cuộc sống nơi từng người trong chúng ta. Trước những lôi cuốn của cái tôi đáng ghét khuyến khích chúng ta làm điều xấu, muốn chiến thắng chính mình, chúng ta không sợ hãi vì chúng ta không chiến đấu một mình, Thượng Ðế không hẹp hòi gì mà không nâng đỡ chúng ta bằng sức mạnh của Ngài, nếu chúng ta biết tin tưởng và phó thác cuộc sống nơi Ngài. Phải chăng mỗi năm Ngày Lễ Halloween đến là một dịp nhắc nhở chúng ta hãy đề cao cảnh giác về điểm nghịch lý ấy trong con người chúng ta, để chúng ta chiến thắng chính mình. © Copyright by Tran Quy Thien |
|