VIẾT VỀ TRẬN ÐỘNG ÐẤT IZMIT TẠI THỔ NHĨ KỲ

Cộng Hòa Thổ Nhĩ Kỳ ( The Republic of Turkey) là một quốc gia miền Tiểu Á, phía Bắc giáp Biển Ðen, phía Tây là Biển Aegean. Diện tích lãnh thổ là 780,580 cây số vuông với 65 triệu dân. Thổ Nhĩ Kỳ là một quốc gia được coi như "cửa ngõ " đi vào lục địa Âu Châu và Á Châu. Phần đất thuộc Âu Châu là miền đồi núi với diện tích chỉ bằng tiểu bang Massachusetts củaHoa Kỳ. Phần đất thuộc Á Châu cũng gọi là Anatolia có diện tích bằng tiểu bang Texas, la ømiền cao nguyên đồi trọc với núi bao quanh.

Cộng Hòa Thổ Nhĩ Ky ølà một quốc gia kỳ cựu có nguồn gốc lịch sử lâu đời từ 19 thế kỷ trước Công nguyên, với những cuộc chiến đẫm máu của người Hittite và cũng là bãi chiến trường tranh chấp giữa đế quốc Ba Tư và LaMã. Sau Ðệ Nhị Thế Chiến, Thổ Nhĩ Kỳ đã trở thành một nước theo chính thể Cộng Hòa và từ năm 1952 là một quốc gia thành viên của Khối Liên Minh Bắc Ðại Tây Dương (NATO).

Tổng sản lượng quốc gia của Thổ Nhĩ Kỳ năm 1996 là 380 tỷ mỹ kim, chia quân bình cho mỗi người dân là 6,100 mỹ kim. Kỹ nghệ chính của Thổ Nhĩ Kỳ là tơ sợi, than đá, thép và dầu mỏ. Ngoài Thủ đô Ankara với 3 triệu dân, Thổ Nhĩ Kỳ có hai thành phố lớn là Istanbul với 8 triệu dân và thành phố cảng Izmit có 2 triệu dân. Chính tại thành phố cảng này đã trở thành trung tâm cuộc động đất kinh hoàng vừa qua. Và qua tai nạn khủng khiếp này rất nhiều người trên thế giới hiện nay mới biết đến địa danh Izmit!!

Ðêm thứ ba 17 tháng 8, 1999, lúc 3 giờ 2 phút, khi mọi người còn đang ngủ, một cuộc động đất kinh hoàng đã xảy ra tại thành phố cảng Izmit và 9 thành phố vùng Tây Bắc Thổ Nhĩ Kỳ làm xụp đổ nhiều cao ốc, gây tử thương cho 14,000 người; 33,385 người bị thương; 35,000 người mất tích và trên 200,000 người mất hết nhà cửa. Toàn thể khu vực bị động đất chiếm 31,000 cây số vuông. Mức thiệt hại ước tính lên tới 25 tỷ mỹ kim và trên 100,000 nhà cửa, cao ốc bị tàn phá bình địa!! Những cao ốc này được xây cất không đúng tiêu chuẩn và bằng những vật liệu xấu nên bị tổn hại rất nặng. Nhiều cao ốc xụp xuống đè chết người bên trong và rất nhiều người bị kẹt trong đống gạch vụn!!

Mức thương vong nói trên được công bố dựa vào số xác chết đã thu thập được và mai táng trong các hố chôn tập thể, nhưng con số này vẫn tiếp tục tăng lên từng ngày. Sáng thứ tư 25 tháng 8, 1999, chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ cho biết tổng số nạn nhân đã chết là 14,514 người. Tuy nhiên một vài giới chức chính quyền cho rằng vẫn còn rất nhiều xác chưa được tìm thấy và ước lượng tổng số người chết vì trận địa chấn khủng khiếp này có thể lên tới 40,000 người.

Trận động đất đo được 7,8 độ Richter, một kỷ lục địa chấn cao nhất trong 93 năm nay, chỉ thua cơn động đất tại thành phố San Francisco năm 1906 với độ địa chấn 7,9 Richter, giết hại 700 mạng người. Cơn địa chấn này tập trung nơi thành phố cảng Izmit có 2 triệu dân cư, cách xa thành phố lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ là Istanbul 90 cây số về hướng Ðông.

Trận động đất Izmit và hậu địa chấn đã làm cho 160 thủy thủ tại một quân cảng bị chết; một nhà máy lọc dầu lớn bốc cháy trong nhiều ngày; làm bể ống dẫn nước; làm cúp điện và gây nhiều tai nạn trên các xa lộ nối liền thành phố Istanbul với Thủ đô Ankara; làm đổ tháp nhà thờ Hồi giáo trong một quốc gia mà đa số theo đạo Hồi.

Theo thông tấn xã Anatoly, chỉ riêng thành phố Izmit, trung tâm trận động đất, số người thiệt mạng đã hơn 3,000 người. Số nạn nhân tại đây nhiều đến mức một sân trượt băng đã phải được huy động để tạm làm nhà xác! Nhưng do thời tiết rất nóng, các tử thi bị thối rữa nhanh chóng. Mùi hôi lan ra khắp thành phố cảng này. Các bác sĩ đã báo động về nguy cơ bệnh dịch sẽ lây lan tại thành phố.

Thủ Tướng Thổ Nhĩ Kỳ Bulent Ecevit tuyên bố toàn bộ các phương tiện của Chính phủ đã được huy động cho cuộc động đất! Khoảng 50,000 binh sĩ đã có mặt trong các vùng động đất, nhưng họ không làm gì tốt hơn được vì thiếu phương tiện cấp cứu! Báo chí Thổ Nhĩ Kỳ đã cực lực lên án sự bất lực của Chính phủ!!

Trong lúc đó, trung tâm lọc dầu lớn nhất Thổ Nhĩ Kỳ tại thành phố Izmit bốc cháy và đe dọa lan ra cả thành phố. Lửa bốc lên cao từ 3 trong số 30 bồn chứa dầu khổng lồ của nhà máy lọc dầu này. Thị trưởng thành phố Izmit đã kêu gọi Pháp và Ðức gửi máy bay chữa lửa sang hỗ trợ cho sở cứu hỏa địa phương. Ðộng đất còn làm cho một quả thủy lôi từ thời Ðệ Nhất Thế Chiến nổi lên!. Tàu bè trong vùng eo biển Dardanelles đã được báo động nguy hiểm!!

Chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đã yêu cầu Liên Hiệp Quốc giúp đỡ phương tiện cứu trợ nạn nhân, cung cấp 45,000 chiếc bao để chứa xác những người chết, đồng thời kêu gọi Cộng đồng Thế giới giúp thêm các lều vải,chăn mền, xe ủi đất để xây dựng nơi tạm trú cho trên 200,000 người không nhà cửa nương thân, cũng như yểm trợ các xe vận tải để dọn dẹp những khu nhà đổ, thuốc tẩy trùng và các loại thuốc chích ngừa ngăn chặn bệnh dịch. Lời kêu gọi này được đáp ứng ngay tức khắc. Một tổ chức từ thiện Hòa Lan loan báo sẽ gửi 30,000 căn nhà tiền chế. Hàng chục chuyến tàu chở vật liệu cứu trợ phát xuất từ nhiều quốc gia đang tiếp tục trên đường tới Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong khi đó, nhiều quốc gia trên thế giới đã nhanh chóng tham gia cứu trợ nạn nhân động đất Thổ Nhĩ Kỳ. Ủy Ban Âu Châu tuyên bố Liên Hiệp Âu Châu cung cấp viện trợ nhân đạo trị giá 2 triệu đồng Euro. Pháp đã gửi 60 nhân viên đặc trách cấp cứu tới Istanbul. Ðức, Ý, Anh, Thụy Sĩ, Áo, Hòa Lan đã gửi các phái đoàn cấp cứu cùng với các đàn chó được huấn luyện để dò tìm nạn nhân bị chôn vùi dưới gạch vụn. Bulgaria, Nga, Israel cũng đã phái cấp tốc nhân viên cấp cứu và bác sĩ đến cứu trợ. Hồng Thập Tự Quốc Tế thành lập quỹ cứu trợ cho Thổ Nhĩ Kỳ trị giá trên 6 triệu mỹ kim. Ngay cả Hy Lạp, một quốc gia vốn là đối thủ truyền đời của Thổ Nhĩ Kỳ, cũng huy động dịch vụ cứu cấp quốc gia lên đường cứu trợ. Thông tấn Athen loan tin một chiếc máy bay chở thuốc và phái đoàn cứu nạn 25 người cùng với chó đánh hơi và những thiết bị đặc biệt để tìm người bị kẹt dưới các đống đá gạch đã lên đường bay sang Thổ Nhĩ Kỳ.

Tổng Thống Clinton tuyên bố: "Thổ Nhĩ Kỳ đã từng là bạn và đồng minh của chúng ta từ lâu. Chúng ta phải sát cánh với họ và làm bất cứ điều gì có thể được để giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn này." Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ Bill Richardson đang có mặt tại Istanbul để thương lượng về dầu hỏa và hơi đốt đã mô tả trận động đất là "rất kinh hoàng với 45 giây đồng hồ nhưng rất khủng khiếp." Ngoài việc gửi những phái đoàn cứu trợ đặc biệt với những tặng phẩm, Tổng Thống Clinton đã gửi Ðệ Lục Hạm Ðội đang hoạt động tại Ðịa Trung Hải phái 3 chiến hạm với 1,000 thủy thủ và 2,100 thủy quân lục chiến đến hải phận Thổ Nhĩ Kỳ để thực hiện những nỗ lực cứu trợ nạn nhân động đất Izmit.

Tại Castelgandolfo bên ngoài Rôma, Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã tuyên bố với những người hành hương:" Tôi không thể nào không nghĩ đến người dân thân yêu Thổ Nhĩ Kỳ vừa bị thiên tai khủng khiếp. Với tình cảm chân thành và sự lưu tâm sâu xa, tôi vẫn luôn gần gũi với những anh chị em này, những người bị thử thách nặng nề... Tôi đau buồn về những cái chết và cầu xin Thiên Chúa đưa họ đến nơi an nghỉ ngàn thu. Tôi cũng cầu xin Thiên Chúa đầy lòng thương xót vơi bớt sự đau khổ của những người bị thương tích và những người không còn nhà cửa!!."

Hiện nay các nhà chuyên môn đang chú trọng đến ảnh hưởng kinh tế của vụ động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ. Cơn địa chấn này đã tàn phá trung tâm công nghiệp của Thổ Nhĩ Kỳ. Mức độ tàn phá trầm trọng đến mức mà theo các nhà quan sát đã phá vỡ kế hoạch cải tiến kinh tế của Chính phủ. Thổ Nhĩ Kỳ đang hy vọng sẽ ký một thỏa thuận vay 5 tỷ mỹ kim của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế. Ngân Hàng Thế Giới cho biết sẽ dành 100 triệu mỹ kim sẵn có và chuyển thêm 250 triệu khác vào Quỹ Tái Thiết Thổ Nhĩ Kỳ. - Ngày 23 tháng 8, 1999 trong khi Quốc Hội Thổ Nhĩ Kỳ tái nhóm, tất cả các dân biểu đã dành một phút yên lặng để tưởng niệm các nạn nhân động đất Izmit. Mọi dân biểu đều bị kích động mạnh bởi thiên tai quá lớn lao kinh hoàng này...

Viết về động đất Izmit được coi như một trong những cơn địa chấn lớn nhất thế kỷ 20, với bao hậu quả kinh hoàng cho dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ, mà quên không nói đến một chi tiết tuy bé nhỏ nhưng ý nghĩa sâu sắc, đã được ký giả Nhật báo The Washington Times gọi là"Một Phép Lạ Nhỏ của Thượng Ðế " (A Small Miracle of God) thì quả là một thiếu sót rất lớn.

Nhật báo The Washington Times, số phát hành thứ ba 24 tháng 8, 1999, ngay nơi trang nhất, dưới tấm ảnh lớn, đã viết về "A Small Miracle of God" như sau: Khi cơn động đất bất ngờ xảy đến lúc 3 giờ 2 phút sáng thứ ba 17 tháng 8, 1999, thì Ismail Cimen, một em bé trai 4 tuổi, đang an giấc với gia đình tại một cao ốc nhiều tầng tại thị trấn Cinarcik, cách xa thành phố Istanbul lối 30 dậm. Chỉ trong 45 giây đồng hồ ngắn ngủi, cơn địa chất kinh hoàng với cường độ 7,8 Richter đã làm cho toàn bộ cao ốc này xụp đổ tan tành. Khi các nhân viên cấp cứu dùng xe ủi đất búa xẻng bới móc các nạn nhân dưới những tảng béton, người ta thấy cả gia đình em gồm cha mẹ và 3 người chị đã thiệt mạng!! Dân chúng đã đào huyệt sẵn để an táng các thi hài trong gia đình, trong đó có dành một chỗ cho em!!

Các nhân viên tiếp tục đào bới, bất ngờ đã tìm thấy bé Ismail Cimen, đã 6 ngày bị chôn vùi dưới hàng tấn gạch đá mảng béton, bị kẹt trong một hố nhỏ tối om vẫn còn sống sót!! Em được cấp tốc chuyển vào bệnh viện. Các bác sĩ kinh ngạc khi thấy em không bị thương tích và vẫn tỉnh táo!! Theo các nhà chuyên môn, trong trường họp đói khát, ngộp thở như em, các nạn nhân không thể sống sót sau 72 giờ, tức 3 ngày!!. Nhưng em Ismail Cimen vẫn còn sống sau 6 ngày, tức 144 giờ, gấp đôi thời gian trên. Chứng kiến sự kiện lạ lùng này, các ký giả và nhiều người đều nghĩ rằng: "Ðây là một phép lạ nhỏ của Thượng Ðế."