Linh Mục TRẦN QUÝ THIỆN
hững ngày chót của năm 2000 đã theo những tờ lịch cuối cùng trôi vào dĩ vãng và không bao giờ trở lại nữa!! Những ngày đầu tiên của năm dương lịch 2001 đã trở về với chúng ta đang khi quý vị đọc những dòng chữ này. Thật là một vinh dự rất hi hữu cho chúng ta: Cùng với những ngày đầu tiên của Năm Mới 2001, chúng ta còn được hân hạnh sống những ngày đầu tiên của Thế Kỷ XXI và của Thiên Niên Kỷ Thứ Ba. Với ba niên hiệu đặc biệt của thời gian ấy, mọi người hy vọng những trang sử mới sẽ đến với mọi người. Và những cánh cửa của Hòa Bình và Hạnh Phúc sẽ rộng mở cho mọi người trong toàn thể nhân loại.
Trong những ngày cuối năm âm lịch này, nhiều gia đình Việt Nam tỵ nạn cũng như Cộng Ðồng Người Việt Hải Ngoại đang chuẩn bị Chợ Tết và một số sinh hoạt đặc biệt để Vui Xuân, chia sẻ niềm vui với đồng bào tại quê nhà đang hân hoan đón chào Năm Mới âm lịch Tân Tỵ trong ba ngày tết Nguyên Ðán cổ truyền.
Nếu suy nghĩ người ta thấy: Năm Mới hay Năm Cũ cũng chỉ là những chặng đường của Thời Gian, của Lịch Sử. Người đời thường nói Lịch Sử luôn luôn lập lại. Lịch Sử của Hiện Tại là sự lập lại những gì đã xảy ra trong Quá Khứ và Tương Lai là sự tái diễn những gì trong Hiện Tại. Với cái nhìn khách quan và sâu xa hơn, chúng ta nhận thức rằng Năm Cũ hay Năm Mới cũng chỉ là một. Nó chỉ là giai đoạn trước hoặïc sau của một thời gian.
Nhưng thời gian cũng được định nghĩa là sự cộng chung của những ngày giờ tháng năm lại với nhau, từ quá khứ, hiện tại đến vị lai. Thời gian sẽ trở thành vô nghĩa và trống rỗng nếu không được liên tục bằng những cái mốc lịch sử. Và những cái mốc lịch sử này thường được xây dựng trên những biến cố lịch sử trọng đại hoặc một nhân vật nổi bật trên thế giới. Và con người cần có những mốc lịch sử ấy để nhìn lại quá khứ và dự phóng tương lai.
NHỮNG CHIẾC MỐC THỜI GIAN: NHỮNG NHÂN VẬT CỦA NĂM.
Hàng năm mỗi khi khởi đầu một năm mới, một thập niên mới, một thế kỷ mới hay một thiên kỷ mới, Tuần Báo Time, một tuần báo rất có uy tín và lâu đời trong làng báo Hoa Kỳ, có truyền thống chọn một nhân vật nổi bật nhất và có ảnh hưởng quan trọng nhất trong lịch sử nhân loại, để làm một cái mốc cho thời gian và cho lịch sử.- Năm 1927, lần đầu tiên Tuần Báo Time đã có sáng kiến chọn một phi công Hoa Kỳ, tên là Charles Lindbergh là Nhân Vật của Năm 1927 (Man of the Year). Trong lịch sử hàng không của thế giới, viên phi công này là người đầu tiên đã thực hiện một chuyến bay lịch sử liên tục từ Thành Phố New York, Hoa Kỳ bay thẳng sang Thủ Ðô Paris, Pháp Quốc trong tháng 5 năm 1927.
Nhân vật của mỗi năm không phải chỉ dành riêng cho một đấng mày râu, mà cả những người đẹp của phái yếu cũng được chọn vào danh dự ấy. Nếu trước đây (1952) có Nữ Hoàng Elizabeth II của Anh Quốc thì năm 1986 Nữ Tổng Thống Corazon Aquino của Phi Luật Tân cũng được chọn làm Nhân Vật Nữ của Năm (Woman of the Year).
Có đàn ông thì cũng có đàn bà. Có những nhân vật xây dựng hòa bình như vị thánh sống của Ấn Ðộ Mahatma Gandhi (1930) hoặc con người đã xóa bỏ sự kỳ thị chủng tộc như Mục sư Martin Luther King, Jr. (1963) hoặc một nhân vật của thời đại luôn củng cố hòa bình và xây dựng tình thương trên thế giới như Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II (1994) - Họ là những nhân vật đáng ngưỡng mộ trong danh sách tốt (The Good List) thì cũng có những người trong danh sách xấu (The Bad List) chỉ biết gây bao đau thương tang tóc cho nhân loại như Adolf Hitler (1938), như Joseph Staline (1942), như Ðặng Tiểu Bình (1978). Họ cũng được tuần báo Time chiếu cố chọn làm Nhân Vật của Năm để người đời suy nghĩ.
Trong thập niên 1980 vừa qua, thế giới đã nhìn vào cựu Chủ Tịch Nga Sô Mikhail Gorbachev như một khuôn mặt nổi bật nhất của lịch sử nhân loại. Năm 1987, ông được chọn làm Nhân Vật của Năm vì trong quá trình tranh đấu, ông đã xuất hiện như một biểu tượng của hy vọng cho Liên Xô. Và với những thay đổi sâu rộng trong khối Ðông Âu do chính sách Ðổi Mới (Perestroika) của ông mang lại, một lần nữa ông lại được chọn làm Nhân Vật của Năm 1989. - Nhưng chưa hết, sau khi cả một hệ thống xã hội chủ nghĩa Ðông Âu sụp đổ, đánh đấu sự phá sản của chủ thuyết cộng sản dã man tàn bạo, Tuần Báo Time còn đi xa hơn nữa khi tặng cho ông danh hiệu "Nhân Vật của Thập Niên 1980 ". Trước đây, năm 1949, cựu Thủ Tướng Anh Quốc Winston Churchill cũng đã được chọn là "Nhân Vật của Nửa Thế Kỷ XX".
Năm nay Tuần Báo Tìme, số phát hành 25 tháng 12, 2000, đã công bố Tổng Thống đắc cử George W.Bush là Nhân Vật của Năm 2000 và đã dành trọn số báo này để viết về ông. Chủ biên Tuần Báo Time, ông Walter Isaacson, cho biết: "Người vượt thắng cuộc chạy đua gay go này không những chỉ trở thành Tổng Thống của Hoa Kỳ, mà còn trở thành biểu tượng của cuộc tranh cử gay go lịch sử, sẽ được nhớ mãi và trích dẫn dài dài trong những thế kỷ tới."
Chính ông Walter Isaacson đã viết về Tổng Tống đắc cử George W. Bush như sau: "Ông Bush là người tái tạo và hợp nhất đảng Cộng Hòa lại và đánh đổ Phó Tổng Thống Al Gore đã từng có 8 năm trời đội gió để đi lên, đồng thời quốc gia đang thịnh vượng và túi tiền dân chúng khá giả... Ông Bush có dáng vẻ dễ mến, rất thích hợp để dứt điểm những năm tranh chấp đảng phái vô nghĩa, theo ước muốn của dân chúng."- Quả thật, chiến thắng của ông Bush không phải dễ dàng mà có. Nó phải trải qua sau 36 ngày chồng chất những cuộc tranh kiện tại tòa án và cuối cùng Tối Cao Pháp Viện Liên Bang Hoa Kỳ đã ra lệnh chấm dứt cuộc đếm phiếu lại ở tiểu bang Florida thì mới có thể đưa ông Bush vào Nhà Trắng được.
Trong cuộc phỏng vấn dành cho Tuần báo Time, ông George Bush nói cuộc trúng cử sát nút này được ông coi là một dấu chỉ tích cực cho Chính quyền của ông và ông lý luận như sau: "Nó tạo cho đảng Cộng Hòa có cơ hội để cho thấy: Chúng tôi có thể vượt lên trên tất cả những chia rẽ và có những vấn đề thật quan trọng trổi vượt hơn cả những chia rẽ đảng phái." Theo những tài liệu mà các tổ chức nghiên cứu tư cũng như Ủy Ban Nghiên Cứu Bầu Cử Mỹ công bố thì có 105 triệu cử tri Mỹ đi bầu Tổng Thống và tỷ lệ số tham dự bỏ phiếu là 51,2 % với tổng số chi phí là trên ba tỷ mỹ kim. Ðây là một cuộc bầu cử Tổng Thống tốn kém nhất từ trước đến nay.
CÂU CHUYỆN VỀ CHIẾC ÁO RÁCH.
Trở về những suy từ đầu năm, chúng ta tự cảm nhận năm trước hay năm sau bản thân mình vẫn vậy. Vẫn là những con người cũ! Vẫn là những con người mang thân phận mong manh giòn mỏng yếu đuối gắn liền với tham sân si! Vẫn là những người mắc nợ với đất nước, với đồng bào ruột thịt vì chưa quang phục được Quê Hương. Từ đó thực tế cho chúng ta thấy rằng: Sống là một cuộc chiến đấu không ngừng. Chiến đấu giữa thiện và ác, giữa tính tốt và nết xấu, giữa cuộc sống thăng hoa hay đắùm chìm trong tục lụy.
Trong kho tàng văn hóa thần bí của nước Ấn Ðộ, người ta đọc thấy một câu truyện răn đời lý thú sau đây:
Sau một thời gian dài kiên nhẫn chịu đựng để được hướng dẫn tu luyện, một vị Linh Sư Ấn Giáo nọ rất hài lòng về sự tiến bộ của người đệ tử ruột của ông. Nhận thức rằng người đệ tử không còn cần đến sự dìu dắt huấn luyện của mình nữa, một ngày kia vị Linh Sư mới bỏ mặc anh trong một túp lều tranh vách nát bên cạnh một bờ sông. - Thực hiện huấn dụ của vị Linh Sư, mỗi buổi sáng khi thức dậy, người đệ tử dìm mình xuống dòng sông để thanh tẩy theo đúng nghi thức Ấn Giáo, rồi anh giặt chiếc áo của mình. Chiếc áo rách: Ðó là tất cả gia tài duy nhất của anh.
Một ngày kia, người đệ tử buồn bực xót xa vô hạn khi phát giác chiếc áo duy nhất của mình phơi ở bờ sông đã bị chuột cắn rách tả tơi! Không còn cách nào khác, người đệ tử đành phải gõ cửa dân làng để xin một chiếc áo khác.- Chẳng bao lâu, chiếc áo này cũng bị chuột cắn nát! Lúc đó anh mới nẩy sinh ý nghĩ vào làng xin cho kỳ được một con mèo. Từ nay anh khỏi phải lo lắng về sự quấy phá của mấy chú chuột nữa. Nhưng thay vì xin áo mặc, người đệ tử thuộc môn phái khất thực cũng vẫn phải ngày ngày vào làng xin cơm bánh cho mình.
Tháng này qua năm khác, anh vẫn phải vác bị đi khất thực! Một ngày kia, bỗng nhiên người đệ tử cảm thấy xấu hổ vì bao năm qua, anh đã vô tình trở thành một thứ gánh nặng cho dân làng! Nghĩ thế, anh đã tìm đủ mọi cách để tậu cho bằng được một con bò lấy vốn làm ăn. Nhưng có bò rồi thì cũng phải liệu sao có cỏ cho bò ăn. Những ngày đầu, anh tự mình đi cắt cỏ cho bò. Nhưng về lâu về dài, nhận thấy không còn thời giờ để ngồi thiền và cầu nguyện, anh đành phải thuê một người cắt cỏ cho bò.
Con bò ngày càng sinh sản ra nhiều. Chẳng bao lâu đã trở thành một đàn bò đông đúc, nên số người cắt cỏ cũng phải gia tăng theo nhịp độ phát triển của đàn bò. Mấy năm sau, mảnh đất chung quanh túp lều tranh của anh thuở xưa đã biến thành một nông trại trù phú lớn lao.
Con người đã một thời muốn từ bỏ tất cả mọi sự để trở thành một tu sĩ, một vị Linh Sư trong Ấn Giáo, nay đã nghiễm nhiên trở thành một ông chủ nông trại giàu có danh tiếng. Có tiền, có tất cả mọi sự, nên anh nghĩ phải có một người tâm đầu ý hợp để cùng anh chia sẻ công việc. Sau cùng anh đành phải cưới một người vợ trẻ đẹp. Không bao lâu, anh đã trở thành một trong những ông chủ nông trại giàu có quyền thế nhất trong vùng.
Hai mươi năm sau, trong một dịp trở lại thăm ngôi làng cũ, vị Linh Sư Ấn Giáo xưa đã một thời dẫn dắt anh trên đường tu trì, vô cùng ngạc nhiên vì thay cho túp lều tranh rách nát nghèo nàn bên bờ sông ngày nào, nay đã là cả một cơ nghiệp lớn lao đồ sộ.- Thăm hỏi dân làng để biết được tung tích người chủ nông trại giàu có uy quyền hống hách nhất vùng, vị Linh Sư mới ôn tồn lên tiếng hỏi người đệ tử cũ của mình: "Thế này nghĩa là gì, hả con?"- Người đệ tử cũ suy nghĩ hồi lâu rồi hối hận trả lời: "Thưa Thày, có lẽ Thày không tin. Nhưng tất cả cơ nghiệp đồ sộ lớn lao này, được như hôm nay, cũng chỉ vì con đã không đủ can đảm tìm mọi cách để giữ cho kỳ được chiếc áo rách!!"
NHỮNG SUY TƯ ÐẦU NĂM 2001
Chúng ta đang sống những ngày đầu tiên của Năm Mới 2001, của Thế Kỷ XXI và cũng của Thiên Niên Kỷ Thứ Ba. Cả một tương lai huy hoàng đang rộng mở với bao ước vọng tốt đẹp của mỗi người và mỗi gia đình chúng ta. Nhưng nghĩ về câu trả lời trong hối hận của người đệ tử Ấn Giáo trong câu chuyện răn đời trên đây, chúng ta cảm thấy xót xa đau lòng, vì không nói đâu xa, ngay trong chính xã hội mà chúng ta đang sống, hiện có rất nhiều người đã không đủ can đảm và nghị lực để giữ cho mình chiếc áo rách như người đệ tử trong câu chuyện nói trên.
Trong nội dung câu truyện này, chiếc áo rách có thể hiểu là một biểu tượng mang nhiều ý nghĩa: Chiếc áo rách có thể hiểu là Phẩm Giá Con Người. Chiếc áo rách có thể hiểu là Lý Tưởng cuộc đời ta. Có thể hiểu là Truyền Thống Ðạo Lý của dân tộc ta, một dân tộc vốn tôn trọng nhân nghĩa hơn bạo lực, một dân tộc luôn đề cao cuộc sống đơn sơ thanh liêm hơn giàu có bất chính tham nhũng. Nó cũng có thể hiểu là Niềm Tin Tôn Giáo của ta. Và trên hết, chiếc áo rách ở đây chính là biểu tượng cho chén cơm manh áo của mỗi người.
Ngay trong chính xã hội mà chúng ta đang sống, trong cuộc đời một nắng hai sương, tất tả ngược xuôi mỗi ngày, rất nhiều người vì vật lộn với đời sống, không còn biết nghĩ gì ngoài chén cơm manh áo!?
Vì chén cơm manh áo, người ta có thể chà đạp phẩm giá của chính mình cũng như của người khác! Ðó là trường hợp những người đã tán tận lương tâm chèn ép chà đạp người khác, để mong có một địa vị nào đó hoặc để củng cố địa vị mình trong xã hội. Ðó cũng là trường hợp những người có thể tối mặt, chối bỏ luân thường đạo lý, dám làm tất cả dù trái với lương tâm mình. Trong xã hội hôm nay, nào có mấy người còn biết quý trọng đời sống thanh bạch, để lòng mình khỏi bị cuốn hút vào những tham vọng làm giàu với bất cứ phương tiện nào!?
Vì chén cơm manh áo, người ta có thể chối bỏ Niềm Tin Tôn Giáo của mình. Ðó là trường hợp những tín đồ các tôn giáo đã đánh mất những giáo lý cao quý về công bình bác ái, từ bi hỉ xả, không còn biết quên mình để nâng đỡ chia sẻ với những ai đang sống trong túng thiếu khó nghèo, những ai đang sống trong khổ đau của bệnh tật, của thất tình thất nghiệp, những ai là nạn nhân của những tệ nạn xã hội, để rồi cuối cùng họ quay lưng lại với xã hội, kéo dài cuộc sống trong ích kỷ, thù hận, phản lại niềm tin tôn giáo của mình.
Vì chén cơm manh áo, nhiều người Việt hải ngoại đã đánh mất Lý Tưởng Quốc Gia của mình. Ðó là trường hợp những người trước đây lớn tiếng tuyên bố ra đi để cứu nước, quang phục quê hương, thì nay vì chén cơm manh áo, đã quay đầu trở lại phục vụ cho những kẻ thù của dân tộc hoặc tham quyền cố vị gây chia rẽ trong đồng bào hải ngoại.
Vì chén cơm manh áo, có biết bao người Việt Nam đã quên hết luân thường đạo lý, công ơn cha mẹ, tình nghĩa vợ chồng, đưa đến thảm cảnh gia đình tan vỡ chia ly, con cái bụi đời, băng đảng, nghiện hút!! Ôi chén cơm manh áo! Ðó là mối nguy hiểm to lớn. Ðó là cạm bẫy mà bất cứ ai trong chúng ta cũng có thể rơi vào!?
Trong những ngày đầu tiên của Năm Mới Dương Lịch, tiến thêm một bước trong cuộc hành trình vào một Thế Kỷ Mới, một Thiên Kỷ Mới, chúng ta hãy thành tâm khấn nguyện Thượng Ðế, để chúng ta biết sáng suốt nhận định những bậc thang giá trị đích thực trong cuộc sống. Xin Ngài ban cho chúng ta can đảm và nghị lực, để trong khi mưu cầu chén cơm manh áo, chúng ta có đủ khả năng biết khước từ mọi hành động bất chính, mọi thỏa hiệp với lừa đảo gian trá, vượt qua những cám dỗ thường tình của con người.
Trước thềm Năm Mới, chúng ta nên luôn luôn tâm niệm rằng: Muốn sống, con người không phải chỉ cần có chén cơm manh áo, nhưng cuộc sống đích thực có ý nghĩa phải luôn vươn cao hơn chén cơm manh áo. Ðó là Tình Thương, lòng Bác Ái, Khoan Dung, Tha Thứ, Phục Vụ người khác. Nhờ đó chúng ta mới có thể chôn vùi những ích kỷ nhỏ nhen, mở rộng trái tim với đôi bàn tay, để chia sớt san sẻ với mọi người, nhất là những ai đang đau khổ...
Mỗi lần Năm Mới trở về, thông thường bất cứ ai cũng muốn làm một quyết tâm để Năm Mới được hạnh phúc và nhiều may mắn hơn năm cũ. Không ai trong chúng ta mà không muốn xua đuổi những xui xẻo của năm cũ, để năm mới được sống thanh thản hơn, bình an và mạnh khỏe hơn.
Trong một số báo gần đây, tuần báo Newweek đã cho độc giả biết: Thật là cái vòng lẩn quẩn của dân tộc: Hiện nay có tới 50 % người Mỹ quyết tâm ăn kiêng khem (diet) và tập thể dục mỗi ngày để bảo vệ cái eo và sức khỏe của họ, thì hơn bao giờ hết hiện nay Hoa Kỳ là một quốc gia có rất nhiều người béo mập nhất thế giới!! Sách Guiness ghi nhận chàng Michael Hebrando, 43 tuổi, khu Brooklyn, Thành Phố New York, cân nặng tới 950 pounds! Chàng béo mập và nặng kỷ lục nhất từ xưa tới nay, đến nỗi không còn có thể bước đi được nên người ta phải đục tường một lỗ thật lớn, đưa chàng ra xe cứu thương vào bệnh viện St Luke, New York.
Ðiều chúng ta quan tâm hơn cả là sức mạnh tinh thần, sự cường tráng của tâm linh hơn thể xác. Quyết tâm của chúng ta trong những Ngày Ðầu Năm Mới phải là quyết tâm điều chỉnh lại sự lựa chọn cơ bản cuộc đời ta. Ðâu là Cùng Ðích cuộc sống? Ðâu là Hướng Ði Ðích Thực mà đời ta phải vươn tới? Ðâu là Giá Trị Cao Cả Nhất trong cuộc sống bon chen bươn chải vì chén cơm manh áo? Chén cơm manh áo hay tiền bạc bất chánh có thực sự đem lại hạnh phúc cho đời ta không?!
Trong những ngày đầu tiên của Năm Mới 2001, bạn cũng như tôi, chúng ta hãy tâm niệm và thực hiện cho kỳ được phương châm sống của Thày Mạnh Tử (372- 289 trước Công Nguyên), một nhà hiền triết Trung Quốc, đã chọn làm lý tưởng cho cuộc đời ông: "Ngẩng đầu lên không hổ với Trời. Cúi xuống không thẹn với người. Ðó là điều vô cùng hạnh phúc."