|
|
VĂN HÓA VÀ TÔN GIÁO |
|
Linh Mục TRẦN QUÝ THIỆN
rong kho tàng văn hóa nước Nga, nhiều người trong chúng ta đã biết đến Văn Hào Feodor Mikhallovich Dostoievski (1827 - 1881). Ông là tác giả của những tác phẩm nổi tiếng khắp thế giới như "Tội Ác và Hình Phạt", " Anh Em Nhà Karamazoi". Ông cũng là con người đã trải qua một cuộc đời đầy sóng gió, vào tù ra khám vì lý do chính trị. Nhưng điểm đáng chúng ta quan tâm và ngưỡng mộ: Ông còn là một người đã dành tất cả quãng đời còn lại để phổ biến sứ mệnh Yêu Thương và Phục Vụ Tha Nhân cho mọi người. Chính vì thế, đã từ lâu tôi rất tâm đắc một tư tưởng lớn của ông liên quan đến vấn đề Văn Hóa và Tôn Giáo khi ông viết: "Văn Hóa của một dân tộc là tấm gương phản chiếu kiến thức, niềm tin tôn giáo và truyền thống của dân tộc ấy. Nó chính là chìa khóa mở cửa kiến thức để con người đi vào tìm hiểu tôn giáo của một dân tộc." Lịch sử thế giới cũng như lịch sử một dân tộc đã chứng minh rằng: Ðời sống con người không thể nào tách lìa khỏi Niềm Tin Tôn Giáo. Tận đáy tâm hồn, ai cũng có nhu cầu thúc bách cần có một đời sống tinh thần để phát triển nhân cách hướng tới Chân Thiện Mỹ. Sở dĩ con người không thể chối bỏ nhu cầu tôn giáo vì con người được Thượng Ðế tạo dựng giống hình ảnh của Ngài. Chính vì đời sống con người được thể hiện qua những hình thức sinh hoạt khác nhau, tùy theo những điều kiện xã hội, địa lý, lịch sử, truyền thống dân tộc mà Văn Hóa của mỗi dân tộc đều khác biệt nhau. Văn hóa các nước Tây Phương khác hẳn văn hóa các nước Ðông Phương. Những nét đặc thù văn hóa này chính là yếu tố chi phối những nghi thức phụng tự để thể hiện Niềm Tin Tôn Giáo của mỗi dân tộc, mặc dầu họ cùng là những tín đồ của một tôn giáo. Sự khác biệt về Văn Hóa và Nghi Thức Tôn Giáo này là yếu tố làm cho Văn Minh Nhân Loại được phong phú đa dạng. BIẾN CỐ TÔN GIÁO SAN JOSEBiến cố tháng tư đen năm 1975 không những chỉ tạo nên một khúc quanh lịch sử với dân tộc Việt Nam, mà thực tế còn ghi đậm nét trên lịch sử thế giới với sự xuất hiện của trên hai triệu người Việt hiện đang sinh sống khắp nơi tại hải ngoại. Biết bao đắng cay tủi nhục mà không người Việt nào đến định cư tại vùng đất mới mà không phải trải qua. Nhưng chính những nỗ lực vượt qua những thử thách để tiến về phía trước mà khối người Việt hải ngoại đã tạo được nhiều thành quả tốt đẹp trên mọi lãnh vực kinh tế, tôn giáo, văn hóa, giáo dục ngay chính tại miền đất họ sinh sống. Ðến định cư tại bất cứ vùng đất mới nào, người Việt Nam nào cũng mang theo những nét đặc thù văn hóa của dân tộc mình được thể hiện qua nếp sống lễ giáo gia đình, những hình thức hôn nhân tang chế, những món ăn đặc sản dân tộc, đặc biệt những nghi thức phụng tự tôn giáo theo truyền thống dân tộc. Lý do chính giải thích vì người Việt chúng ta dù sống nơi đâu vẫn muốn nhận mình là người Việt Nam, với cả một lịch sử dựng nước và cứu nước của một dân tộc có bốn ngàn năm văn hiến, muốn đùm bọc yêu thương nhau trong tình nghĩa đồng bào. Nếu Hoa Kỳ là miền Ðất Hứa thu hút người Việt đến định cư đông đảo nhất trên thế giới, thì tiểu bang California là nơi đất lành chim đậu của trên nửa triệu người Việt, vì khí hậu ấm áp và sự trù phú của một tiểu bang lớn thứ nhì sau tiểu bang Texas. Riêng với tiểu bang California, nếu người Việt xưa nay vẫn coi Little Saigon tại Orange County là thủ đô của người Việt hải ngoại thì thành phố San Jose, mệnh danh là Thung Lũng HoaVàng (Silicon Valley), cũng là thủ đô chính trị của Cộng đồng người Việt tỵ nạn. Nơi đây với tổng số trên 200,000 người Việt, Cộng đồng Công giáo có trên 20,000 giáo dân, một con số tín hữu di dân lớn lao, mà người ta không thể coi thường đối với tình hình Giáo phận San Jose non trẻ mới thành lập sau biến cố năm 1975. Thế nhưng nào có ai ngờ một biến tôn giáo đau buồn đã xảy ra ngoài sự lượng đoán của mọi người! Theo thiển ý của tác giả bài viết này, nếu tấât cả những người có trách nhiệm xa hay gần, trực tiếp hay gián tiếp, cân nhắc chín chắn và bình tĩnh suy nghĩ, với mục đích duy nhất tạo hoàn cảnh thuận lợi cho những giáo dân Việt Nam tỵ nạn đã đau khổ quá nhiều vì chiến tranh, được sống đạo và hành đạo theo sự khôn ngoan mà Tòa Thánh đã quy định trong Bộ Giáo Luật, điều khoản 518, thì chắc chắn biến cố tôn giáo đau buồn đáng tiếc kéo dài 13 năm này đã không xảy ra!!.. Nguyện vọng của trên 20,000 giáo dân được chính thức thành lập một Giáo Xứ Việt Nam Thể Nhân theo giáo luật, với một thánh đường mang màu sắc dân tộc, để cùng nhau sớm tối lui tới cầu nguyện, duy trì và phát huy niềm tin tôn giáo, với các nghi thức phụng tự cổ truyền theo đặc tính văn hóa dân tộc mà tổ tiên bao đời để lại, từ đó truyền lại kinh nghiệm sống đạo cho các thế hệ con cháu sau này, nguyện vọng đơn sơ ấy nào có gì cao xa quá đáng!! Tự bản chất, nó chỉ là một ước mơ chính đáng, hợp tình hợp lý, vì người ta không thể nào tách dời Văn Hóa ra khỏi Tôn Giáo!! Ðàng khác trong khi các Giáo phận khác tại Hoa Kỳ, các vị Giám mục chẳng những đã cho phép mà còn khuyến khích thành lập Giáo xứ Việt Nam, thì tại sao thỉnh nguyện của trên 20,000 giáo dân nơi đây lại trở thành một biến cố tôn giáo lớn kéo dài gần 13 năm qua!! Không nhiều thì ít biến cố tôn giáo đau buồn này đã gây ra rất nhiều xáo trộn, ngộ nhận, chia rẽ trong Cộng Ðồng Công Giáo Việt Nam, không chỉ tại thành phố San Jose từ các năm 1986, 1987 trở đi và nhiều nơi khác trên thế giới và đã có tiếng vang không tốt đến tận Tòa Thánh Vatican!! Không nhiều thì ít biến cố này đã gây chia rẽ đau thương trong rất nhiều gia đình Công giáo Việt nam tại nơi đây đến nỗi nhiều người trong thân bằng quyến thuộc không còn nhìn mặt nhau nữa!! Không nhiều thì ít biến cố tôn giáo này đã tác hại ảnh hưởng xấu với những người ngoài Công giáo tại San Jose cũng như Cộng Ðồng Người Việt hải ngoại và những người cộng sản trong nước đã lợi dụng để nói xấu Giáo hội!! Dầu sao biến cố tôn giáo lớn San Jose đã được giải quyết thỏa đáng đem lại niềm vui cho mọi người. Ðây chính là một kinh nghiệm quá đau buồn để đời mà mọi người chúng ta nên cùng suy nghĩ và nhận lấy bài học hữu ích cho bản thân mình. NIỀM VUI LỚN ÐÃ ÐẾNBất cứ ai liên hệ xa hay gần, hiểu biết ít hay nhiều đến biến cố tôn giáo San Jose , đều phải công bằng nhận định rằng: Tòa Thánh đã thấu hiểu nguyện vọng chính đáng của trên 20,000 giáo dân Việt nam San Jose. Sau những giai đoạn thử thách, căng thẳng, tưởng chừng như thất vọng đỗ vỡ, qua những thời gian hy sinh gian khổ, nhẫn nại chịu đựng và kiên trì cầu nguyện trong tin tưởng phó thác,Thánh Ý Thiên Chúa thật nhiệm màu đã được thể hiện qua việc Tòa Thánh giải quyết một cách khôn ngoan, bổ nhiệm Ðức Cha Patrick J. Mc Grath, trước đây là Giám mục Phụ Tá Tổng Giáo Phận San Francisco về làm Giám Mục Phó Giáo phận San Jose với quyền kế vị Ðức Cha Pierre DuMaine. Sau cùng Niềm Vui Lớn chờ đợi 13 năm trong cầu nguyện pha lẫn nước mắt và hy sinh đã đến! Bất cứ người Công giáo Việt Nam nào tại San Jose cũng như trong Cộng Ðồng Dân Chúa Việt Nam Hải Ngoại mà không hân hoan chia sẻ Niềm Vui với các Bạn, vì từ đây cung cách giải quyết của Tòa Thánh sẽ mở ra một chân trời mới tràn đầy hy vọng cho các Cộng đoàn Công giáo Việt Nam khác chẳng những trên đất Mỹ mà khắp nơi tại hải ngoại. Qua những lần gặp gỡ các giáo dân trong giáo phận, qua những buổi tiếp xúc lắng nghe trực tiếp nguyện vọng của Cộng Ðồng Dân Chúa San Jose, Ðức Cha Mc Grath, Giám mục Phó San Jose, đã cùng với Ðức Cha Dumaine, Giám mục Chính San Jose, đã cùng nhau ký Quyết Ðịnh ngày 16 tháng 4, 1999 quy định Chính Sách Mục Vụ Mới cho giáo dân Việt Nam. Quyết định này của Tòa Giám mục đã được công bố trong các thánh lễ Chúa nhật dành cho người Việt Nam ngày 18 tháng 4, 1999. Chính Sách Mục Vụ Mới nay gồm 5 điểm dưới đây:
Người xưa thường nói: "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" là ba yếu tố quan trọng để thành công trong tiến trình thực thi bất cứ một công tác lớn nhỏ nào. Một cách thật vô tư, ai trong chúng ta cũng nhận định rằng, với quyết định quan trọng có tính lịch sử của Tòa Giám mục, ngày nay Cộng Ðồng Công Giáo Việt Nam San Jose đã hội đủ ba yếu tố cơ bản trên. Nhưng để các sinh hoạt tôn giáo và văn hóa của tập thể 20,000 giáo dân được tiến hành tốt đẹp thì những vị có trách nhiệm phải vạch một kế hoạch thích đáng, một hướng đi đứng đắn đáp ứng các nhu cầu tôn giáo văn hóa của mọi thành phần Dân Chúa. Từ đó sẽ đem lại nhiều lợi ích tinh thần vật chất cho cả đồng bào Việt Nam ngoài công giáo tại thành phố này. Ðiều tiên quyết cơ bản là mọi người cần phải gạt bỏ những ngộ nhận, những chia rẽ mà trong suốt quá trình 13 năm đã tạo ra trong các quan hệ giữa các gia đình và từng cá nhân, từ đó mọi người sẽ đoàn kết yêu thương nhau trên tinh thần bác ái của Chúa. Ðịnh chế nào cũng vẫn là định chế. Không bao giờ có một định chế tuyệt hảo cho mọi người. Trên cõi đời này không bao giờ có một định chế nào hoàn toàn tuyệt đối. Tất cả chỉ là tương đối. Tất cả chúng ta không trừ ai chỉ là những con người bất toàn. Không ai là thần thánh. Không ai hoàn toàn như vàng thập thành. Dù định chế tốt đẹp cách mấy mà thiếu sự đoàn kết, thiếu kế hoạch thích đáng, thiếu thành tâm thiện chí thực hiện, thì định chế tốt đẹp đến đâu cũng chỉ là những từ ngữ chết trên đống tài liệu của văn phòng Tòa Giám mục. Là một người trước đây đã một thời được hân hạnh phục vụ Cộng Ðồng Công Giáo Việt Nam San Jose, chúng tôi chân thành chia vui với Quý vị trong Cộng đồng Công giáo và Ðền Thánh Tử Ðạo Việt Nam trước Niềm Vui Lớn đã đến. Chúng tôi tin rằng với một Cộng Ðồng Công giáo có rất nhiều nhân tài đa dạng, phong phú dồi dào nhân lực tài lực vật lực, chắc chắn một Tương Lai Huy Hoàng làm Vinh danh Giáo Hội Mẹ Việt Nam và Cộng Ðồng Người Việt Hải Ngoại sẽ đến với Giáo Xứ Thể Nhân Việt Nam San Jose vậy. Mong lắm thay. © Copyright by Tran Quy Thien |
|