Hãy Cảm Tạ và Ngợi Khen

Một Giải Thích Phổ Thông về Thánh Lễ
(Pt Giuse Trần Văn Nhật chuyển dịch từ tài liệu của HĐGM Hoa Kỳ)

Phần III: Phụng Vụ Lời Chúa

hiên Chúa muốn nói với chúng ta. Người muốn nói với chúng ta về tình yêu của Người dành cho chúng ta, một tình yêu được bắt đầu ngay trước khi chúng ta sinh ra, trước khi con người đầu tiên sống trên mặt đất này.

Thiên Chúa muốn nói với chúng ta về sự tốt lành của mọi tạo vật, về phẩm chất của trái đất và vũ trụ này. Người ước ao muốn nói về sự tốt đẹp lạ thường của những người sống trên mặt đất, đang cư ngụ ở đây, và những người sẽ được sinh ra.

Thiên Chúa muốn nói với chúng ta về sự sống sắp đến; về sự sống sẽ được hoàn tất trong sự Ngự Trị và Vương Quốc Thiên Chúa; về một đời sống mới không thể ngờ được, không thể thấu hiểu được nhưng thật phi thường ở thiên đàng; về một đời sống mới đằng sau sự sống mà chúng ta đang biết bây giờ và chỉ khi nào đi vào cánh cửa sự chết chúng ta mới có thể đến với sự sống ấy.

Thiên Chúa muốn cho chúng ta biết Người như thế nào. Và chúng ta thường rất đỗi ngạc nhiên, có phải thế không? Ngạc nhiên về một Thiên Chúa mà Người không những đầy uy quyền, đáng tin cậy, luôn bảo vệ mà còn là một Thiên Chúa nhân từ, giầu lòng thương xót và thật trìu mến. Chúng ta ngạc nhiên về một Thiên Chúa mà dường như Người chậm lắng nghe và chậm trả lời. Và chúng ta ngạc nhiên về những người Chúa chọn, những người Chúa mời gọi. Không chỉ những người xứng đáng và đặc biệt như Abraham, Đavít, Isaia, và Maria. Nhưng còn những người yếu đuối và hồ nghi như Giêrêmia, Phêrô, người nghèo, người què quặt, người quả phụ, người bơ vơ, người bên lề xã hội. Những người mà chúng ta không ngờ, kể cả chính chúng ta.

Bản Chất của Phụng Vụ Lời Chúa: Đơn giản định nghĩa, Phụng Vụ Lời Chúa là giây phút đặt biệt mà Giáo Hội lắng nghe Thiên Chúa lên tiếng qua sách thánh. Ngay từ thời tiên khởi, cộng đồng Kitô Hữu luôn luôn cho rằng thật quan trọng khi các phần tử của cộng đồng được nuôi dưỡng không những bằng lời Chúa mà còn bằng Thánh Thể.

Nhiệm Vụ của Chúng Ta: Nhiệm vụ của chúng ta là lắng nghe Chúa nói. Nhiệm vụ của chúng ta là chú trọng và ân cần đối với lời Chúa. Nhiệm vụ của chúng ta là mở lòng cho Thiên Chúa. Chúng ta biết và tin rằng Thiên Chúa luôn luôn hiện diện với chúng ta. Tuy nhiên, vì chúng ta không thể chạm đến Thiên Chúa bằng chính đôi tay của mình nên thường khi chúng ta cảm thấy khó để lắng nghe. Cách kết cấu của phần Phụng Vụ Lời Chúa nhằm giúp chúng ta dễ lắng nghe hơn và dễ đáp ứng hơn với Thiên Chúa là Đấng đang nói với chúng ta. Trong khi nghe đọc, trong khi hát, và trong thinh lặng chúng ta chú tâm đến lời Chúa nói.

Kết Cấu của Phụng Vụ Lời Chúa: Cách sắp xếp của phần Phụng Vụ Lời Chúa thật đơn giản. Nhịp điệu tổng quát của phần này là tuyên xưng và hưởng ứng.

Tuyên Xưng                             Hưởng Ứng

Bài Đọc Một
                                    Thánh Vịnh Đáp Ca

Bài Đọc Hai
Phúc Âm (được dẫn trước bằng phần Tung Hô)
Bài Giảng
                                                Tuyên Xưng Đức Tin
                                                Lời Nguyện Giáo Dân

Bài Đọc Một: Phần tuyển chọn này thường được trích từ sách thánh Do Thái (trong mùa Phục Sinh, bài đọc một trích từ Công Vụ Tông Đồ). Sự hiện diện của bài Cựu Ước có nghĩa Giáo Hội tin tưởng chắc chắn rằng mọi sách thánh đều là lời của Thiên Chúa. Có sự liên tục giữa Cựu Ước và Tân Ước: đó là, cả hai đều dẫn chúng ta đến với Đức Giêsu Kitô. Như Thánh Augustine đã viết: "Trong Cựu Ước có sự ẩn giấu của Tân Ước, trong Tân Ước có sự xuất hiện của Cựu Ước." Hơn thế nữa, câu chuyện của người dân trong Cựu Ước cũng là câu chuyện của chúng ta. Đó là một phần di sản của chúng ta. Vào những ngày Chúa Nhật, bài đọc một thường liên hệ đến bài Phúc Âm vì các lý do có tính cách chủ đề, tâm trạng, hay tiêu điểm.

Thánh Vịnh Đáp Ca: Thánh Vịnh là sách ca hát xưa nhất của Giáo Hội. Đó là những lời linh hứng thường được dùng làm căn bản và cảm hứng cho cộng đồng khi cất tiếng ngợi khen Thiên Chúa. Thánh vịnh đáp ca theo sau bài đọc một là thánh vịnh duy nhất được dùng trong Thánh Lễ vì tự nó có ích lợi, và không đi kèm với cử điệu. Chính yếu, đáp ca là sự hưởng ứng của chúng ta đối với bài đọc vừa được công bố. Chúng ta dùng lời Chúa để đáp ứng với lời Chúa. Trong một giới hạn nào đó, thánh vịnh dùng để khơi dậy những suy tư về bài đọc, giúp chúng ta ngẫm nghĩ về một số khía cạnh của lời Chúa. Như một thánh vịnh quan trọng nhất trong việc cử hành, thường thánh vịnh phải được hát lên.

Bài Đọc Hai: Phần chọn lọc này thường được trích từ Tân Ước. Chứng từ của các tông đồ là gương mẫu cho mọi thời đại vì người tín hữu Kitô trong mọi thời được nhắc nhở về tình yêu của Thiên Chúa Cha được hóa thành nhục thể trong Đức Kitô, tin mừng về sự cứu chuộc, như được thấy và được sống bởi những người đầu tiên theo Đức Kitô. Tất cả chúng ta được mời gọi để sống tử tế và không làm ô danh cũng như sống khoan dung với nhau, kiên trì trong đức tin. Trong một vài mùa, tỉ như mùa Vọng, bài đọc hai phản ảnh tâm tình và chủ đề của các đoạn kinh thánh khác. Vào những thời điểm khác, bài đọc hai được chọn từ một thánh thư được trình bầy trong một chuỗi các ngày Chúa Nhật.

Phúc Âm: Cao điểm của Phụng Vụ Lời Chúa là công bố phúc âm. Tin Mừng cứu chuộc được Chúa Giêsu Phục Sinh công bố cho chúng ta. Người là Đức Kitô--đang sống và hiện diện trong dân của Người--vẫn tiếp tục nói với chúng ta khi Người kêu gọi chúng ta đào sâu đức tin hơn và hoán cải.

Từ thuở ban đầu tính cách ưu việt của phúc âm được nhấn mạnh qua các dấu hiệu đặc biệt nói lên sự tôn trọng và vinh dự chung quanh việc công bố.

Bài phúc âm được dẫn trước bởi câu tung hô, thường diễn tả niềm vui vượt qua và kèm theo phần nghinh tiến. Qua phần tung hô chúng ta ngợi khen Đức Kitô đã đến để công bố tin mừng cứu độ. Thường chúng ta hát "Alleluia," đó là tiếng reo hò Phục Sinh có nghĩa "Ngợi Khen Gia-vê" hay "Ngợi Khen Chúa." Trong mùa Chay, chúng ta dùng một câu tung hô ngợi khen tương tự để đến ngày Phục Sinh chúng ta hát "Alleluia" với một niềm vui hớn hở hơn. Câu tung hô này thật quan trọng đến nỗi các hướng dẫn phụng vụ nhấn mạnh rằng nó phải được hát lên.

Để thêm phần long trọng và tưng bừng cho việc công bố này là việc nghinh tiến của các thừa tác viên đến bàn đọc sách, việc dùng nến và hương, và cả cộng đoàn phải đứng lên để tôn kính Đức Kitô Phục Sinh đang ở với chúng ta. Vị linh mục hay phó tế bắt đầu bằng một lời chào cộng đoàn và vẽ một dấu thánh giá trên sách, trên trán, trên miệng và trên ngực, để nhắc nhở rằng Đức Kitô ở trong ý nghĩ, trên môi miệng và trong tâm hồn chúng ta bây giờ và mãi mãi.

Là một phần tử của cộng đoàn, chúng ta phải chú ý lắng nghe, không chỉ những lời nói của các biến cố trong quá khứ nhưng là những lời được nói lên một cách mới mẻ trong thời đại của chúng ta. Chúng ta lắng nghe Đức Giêsu Kitô, Người là Ngôi Lời của Thiên Chúa, đang hiện diện giữa chúng ta.

Bài Giảng: Bài giảng là một phần quan trọng của Phụng Vụ Lời Chúa vì vị giảng thuyết sẽ cho chúng ta thấy làm thế nào mà Đức Kitô tiếp tục hành động và lên tiếng trong ngày nay. Nhiệm vụ của vị giảng thuyết không chỉ giúp chúng ta hiểu những gì vừa nghe, không chỉ cổ võ lòng đạo hạnh hoặc nhằm giải thích ý nghĩa khoa học của phúc âm. Đúng hơn, vị giảng thuyết được mời gọi để "làm sáng tỏ ý nghĩa của chữ" để lời Chúa thấm nhập vào cõi lòng chúng ta với sức mạnh mãnh liệt của lời Chúa.

Tuyên Xưng Đức Tin: Như một đáp ứng với lời Chúa vừa được công bố cho chúng ta và được dẫn giải trong bài giảng, chúng ta đứng lên và tuyên xưng đức tin trong một công thức đã có từ các công đồng thời xa xưa trong Giáo Hội. Qua lời tuyên xưng này chúng ta không chỉ tán thành các tín điều nhưng còn đồng ý với chính Đức Kitô hiện diện trong lời của Người. Với tư cách cộng đồng, chúng ta xác nhận các mầu nhiệm đức tin mà sẽ được tuyên xưng một lần nữa trong lời nguyện thánh thể.

Lời Nguyện Giáo Dân: Trong Tân Ước chúng ta được khuyến khích để dâng "lời cầu xin, khẩn nguyện, nài van" (I Tim 2:1) cho tất cả mọi người trên mặt đất. Là một dân tư tế, chúng ta khẩn nguyện trong một phương cách đặc biệt qua một chuỗi thỉnh cầu. Những lời cầu nguyện này giúp chúng ta quên đi những ưu tư cá nhân và mời gọi chúng ta cầu nguyện cho các nhu cầu của Giáo Hội nói chung, cho nhà cầm quyền, cho sự cứu độ của thế giới, và cho những người bị áp bức.

Giây Phút Thinh Lặng: Tính cách sôi nổi của Phụng Vụ Lời Chúa cần được ngắt quãng bằng giai đoạn thinh lặng. Chúng ta cần thời gian để thấm nhập sứ điệp của Chúa. Chúng ta cần thời gian để chú trọng đến sự thúc đẩy của Thần Khí đang hiện diện trong mỗi người và trong cộng đoàn. Những giây phút thinh lặng này nhắc nhở chúng ta rằng, quả thật chúng ta cần "chờ đợi" Chúa, "dành thời giờ" cho Chúa, và đừng vội vàng "cho qua mọi sự."

Nhiều cộng đoàn đóng khung thánh vịnh đáp ca với sự thinh lặng trước và sau khi hát. Cũng có thể giữ thinh lặng sau bài đọc hai và trước khi giảng thuyết. Bất cứ chọn lựa nào, thật quan trọng để người đọc sách, ca đoàn và vị chủ tế duy trì thời gian thinh lặng. Phương cách chúng ta dùng những giây phút quý báu này có thể góp phần rất nhiều cho cảm nghiệm sùng tín trong Thánh Lễ.